Thay mới quy trình kiểm toán dự án PPP áp dụng từ năm 2026

Ngày 08/01/2026, Kiểm toán Nhà nước đã chính thức ban hành Quyết định số 04/QĐ-KTNN về Hướng dẫn kiểm toán dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP). Văn bản này không chỉ thay thế các quy định cũ mà còn thiết lập một khung pháp lý toàn diện hơn, phản ánh những biến động mới nhất trong lĩnh vực đầu tư và tài chính công tại Việt Nam. Việc cập nhật quy trình này là bước đi quan trọng nhằm tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong việc quản lý ngân sách và tài sản quốc gia.

Bối cảnh và sự cần thiết của việc thay đổi quy trình kiểm toán

Các dự án PPP thường có quy mô lớn, tính chất phức tạp và thời gian vận hành kéo dài. Quy định cũ tại Quyết định số 05/QĐ-KTNN năm 2023 sau một thời gian thực hiện đã bộc lộ một số điểm cần điều chỉnh để sát với thực tế, đặc biệt là trong bối cảnh hệ thống pháp luật về đầu tư công và xây dựng liên tục được cập nhật đến năm 2025.

Hướng dẫn mới dài 57 trang đi sâu vào các khía cạnh về quản lý rủi ro, phân chia lợi ích và trách nhiệm của các bên liên quan. Điều này giúp kiểm toán viên có căn cứ rõ ràng để đánh giá tính kinh tế, hiệu quả và hiệu lực của từng dự án cụ thể.

So sánh điểm khác biệt giữa Quyết định 04/2026 và Quyết định 05/2023

Dưới đây là bảng tổng hợp các thay đổi trọng yếu giúp nhà đầu tư và cơ quan quản lý dễ dàng nắm bắt:

Nội dung trọng tâm trong hướng dẫn kiểm toán dự án PPP mới

Quyết định 04/QĐ-KTNN xác định rõ phạm vi áp dụng bao gồm cả các dự án PPP độc lập và dự án lồng ghép. Các đơn vị trực thuộc Kiểm toán Nhà nước, đoàn kiểm toán và cá nhân liên quan phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình 4 bước tiêu chuẩn.

Quy trình kiểm toán 4 bước chuyên sâu

Để đảm bảo không bỏ sót các sai phạm, quy trình mới được thiết kế chặt chẽ qua các giai đoạn:

• Chuẩn bị kiểm toán: Khảo sát, thu thập thông tin về dự án và lập kế hoạch chi tiết.
• Thực hiện kiểm toán: Thu thập bằng chứng thực tế tại hiện trường và trên hồ sơ sổ sách.
• Lập và gửi báo cáo kiểm toán: Tổng hợp kết quả, đánh giá các sai sót và kiến nghị xử lý.
• Theo dõi và kiểm tra thực hiện: Giám sát việc thực hiện các kết luận sau kiểm toán để đảm bảo kỷ cương tài chính.

Các nội dung kiểm toán trọng yếu cần lưu ý

Nội dung kiểm toán hiện nay không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra số liệu kế toán mà còn mở rộng ra nhiều khía cạnh kỹ thuật:

• Kiểm toán việc quản lý, sử dụng tài chính công và tài sản công liên quan đến dự án (bao gồm cả dự án BT).
• Kiểm tra tính xác định và tính toán cơ chế chia sẻ phần tăng, giảm doanh thu giữa Nhà nước và nhà đầu tư theo hợp đồng.
• Kiểm toán toàn bộ giá trị tài sản của dự án PPP tại thời điểm chuyển giao cho Nhà nước để đảm bảo chất lượng và giá trị thực tế.
• Xác định các tiêu chí đánh giá tính kinh tế, hiệu quả và hiệu lực cụ thể cho từng loại hình dự án.

Những điểm mới đột phá từ ngày 08/01/2026

Điểm khác biệt lớn nhất của Quyết định 04/QĐ-KTNN so với quy định trước đây chính là tính toàn diện và khả năng thích ứng với các cơ chế tài chính mới.

Tập trung vào cơ chế chia sẻ doanh thu và chuyển giao tài sản

Đây là nội dung được dư luận đặc biệt quan tâm. Việc kiểm toán sát sao cơ chế chia sẻ doanh thu giúp bảo vệ lợi ích tối đa cho Nhà nước và người dân, tránh tình trạng thất thoát vốn hoặc trục lợi từ các dự án hạ tầng. Đồng thời, việc xác định chính xác giá trị tài sản khi chuyển giao đảm bảo tài sản công không bị xuống cấp hoặc định giá thấp hơn thực tế.

Siết chặt kiểm toán dự án BT thanh toán bằng quỹ đất

Đối với các dự án xây dựng – chuyển giao (BT) thực hiện thanh toán bằng quỹ đất, hướng dẫn mới cung cấp các tiêu chí kiểm tra chi tiết hơn. Đây vốn là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro về định giá và quy hoạch. Quy trình mới giúp nhận diện sớm các sai sót, gian lận thường gặp trong việc giao đất và xác định giá trị quyền sử dụng đất để thanh toán cho nhà đầu tư.

Danh mục sai sót và gian lận thường gặp

Tại phần phụ lục của hướng dẫn mới, Kiểm toán Nhà nước đã liệt kê các nhóm sai sót phổ biến nhằm giúp các đoàn kiểm toán nhận diện nhanh chóng:

• Sai sót trong việc lập và phê duyệt phương án tài chính dự án.
• Gian lận trong việc xác định tổng mức đầu tư và chi phí vận hành.
• Các vi phạm về trình tự, thủ tục lựa chọn nhà đầu tư.
• Sai phạm trong việc quản lý và khai thác quỹ đất thanh toán đối ứng.

Tiêu chí đánh giá tính hiệu quả của dự án PPP

Kiểm toán Nhà nước chú trọng vào ba trụ cột chính: tính kinh tế (giảm thiểu chi phí), tính hiệu quả (tối ưu hóa đầu ra) và tính hiệu lực (đạt được mục tiêu đề ra). Hướng dẫn mới liệt kê cụ thể các phương pháp thu thập bằng chứng kiểm toán cho từng loại hình kiểm toán tài chính, kiểm toán tuân thủ và kiểm toán hoạt động.

Việc ban hành Quyết định 04/QĐ-KTNN là minh chứng cho nỗ lực của Kiểm toán Nhà nước trong việc hoàn thiện công cụ giám sát tài chính quốc gia. Đối với các nhà đầu tư, việc hiểu rõ quy trình này sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc minh bạch hóa hồ sơ, giảm thiểu rủi ro pháp lý và nâng cao uy tín khi tham gia các dự án đối tác công tư trong tương lai.

button size=”medium” style=”alert” text=”Liên Hệ Nhận Báo Giá” link=”https://man.net.vn/lien-he/” target=”_blank”]

Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network

• Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
• Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
• Email: man@man.net.vn

Các dịch vụ khác

• Kiểm toán: Dịch vụ Kiểm Toán, Dịch vụ Kiểm toán xây dựng, Dịch vụ kiểm toán BCTC
• Kế toán và Thuế: Dịch vụ kế toán thuế, Báo cáo thuế, Tư vấn Chuyển giá. Dịch Vụ Kế Toán Thuế, Dịch vụ báo cáo thuế, Dịch vụ Chuyển Giá, Dịch Vụ Giao Dịch Liên Kết
• Pháp lý: Dịch vụ giấy phép lao động, Dịch vụ chứng nhận đăng ký kinh doanh, Giấy Chứng Nhận Đầu Tư 
• Khác: Dịch vụ Chuyển Giá, Dịch Vụ Giao Dịch Liên Kết, Dịch vụ Tư vấn Hoạt động Doanh nghiệp

Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.

Nguồn trích dẫn: Bài viết LuatVietnam.