Thuế GTGT chưa khấu trừ hết khi chuyển trực tiếp

Có. Khi chuyển từ phương pháp khấu trừ sang phương pháp tính trực tiếp, cơ sở kinh doanh được đưa số thuế GTGT đầu vào của hàng hóa, dịch vụ mua vào còn chưa khấu trừ hết tại kỳ tính thuế cuối cùng trước khi chuyển đổi vào chi phí tính thuế TNDN hoặc tính vào nguyên giá tài sản cố định, theo quy định về thuế TNDN. Căn cứ là khoản 11 Điều 23 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.

Ngoại lệ cần lưu ý: không áp dụng cách xử lý này đối với số thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ mua vào từng lần có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên mà không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Quy tắc này xử lý số thuế còn lại tại thời điểm chuyển phương pháp; không có nghĩa là doanh nghiệp tiếp tục khấu trừ thuế đầu vào trong giai đoạn áp dụng phương pháp trực tiếp. Bài giải đáp của Thư Viện Pháp Luật về trường hợp chuyển sang phương pháp trực tiếp cũng nêu kết luận này.

Cách xử lý số thuế GTGT còn lại khi chuyển phương pháp

Doanh nghiệp cần chốt số thuế GTGT đầu vào còn được khấu trừ tại kỳ cuối cùng trước khi chuyển từ phương pháp khấu trừ sang phương pháp trực tiếp. Đối chiếu số dư với hồ sơ khai thuế, sổ kế toán và hóa đơn, chứng từ của từng khoản mua vào để xác định số được xử lý theo khoản 11 Điều 23.

Với khoản đủ điều kiện, doanh nghiệp có thể tính vào chi phí để tính thuế TNDN hoặc tính vào nguyên giá tài sản cố định, tùy bản chất khoản thuế gắn với tài sản hay hàng hóa, dịch vụ. Một khoản thuế không được ghi nhận đồng thời theo cả hai cách. Việc ghi nhận vào chi phí hoặc nguyên giá còn phải tuân theo quy định thuế TNDN và chế độ kế toán tương ứng. Căn cứ áp dụng cho phần thuế thu nhập doanh nghiệp có thể tra cứu trong Văn bản hợp nhất Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.

Khoản mua từ 5 triệu đồng trở lên cần chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt

Nếu giá trị hàng hóa, dịch vụ mua vào từng lần từ 5 triệu đồng trở lên nhưng doanh nghiệp không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định, phần thuế GTGT liên quan thuộc trường hợp bị loại khỏi cách xử lý tại khoản 11 Điều 23. Kế toán nên rà soát chứng từ theo từng lần mua, không chỉ căn cứ số dư tổng hợp cuối kỳ.

Trường hợp thanh toán chưa đến hạn hoặc phát sinh hình thức thanh toán đặc thù, cần đối chiếu hồ sơ cụ thể với điều kiện chứng từ tại văn bản hiện hành. Không nên mặc định rằng chỉ cần có hóa đơn là đủ để tính khoản thuế này vào chi phí hoặc nguyên giá.

Kết luận

Doanh nghiệp chuyển từ phương pháp khấu trừ sang phương pháp trực tiếp được xử lý số thuế GTGT đầu vào chưa khấu trừ hết tại kỳ cuối trước khi chuyển vào chi phí tính thuế TNDN hoặc nguyên giá tài sản cố định. Tuy nhiên, cần loại trừ khoản mua từ 5 triệu đồng/lần trở lên thiếu chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, đồng thời ghi nhận đúng theo quy định thuế TNDN. MAN có bài hướng dẫn về xử lý số thuế chưa khấu trừ khi chuyển phương pháp tính thuế để kế toán đối chiếu thêm các trường hợp chuyển đổi.

Câu hỏi thường gặp

Đối chiếu số dư thuế tại kỳ cuối?

Lập bảng đối chiếu số thuế đầu vào còn được khấu trừ theo tờ khai với sổ chi tiết thuế, hóa đơn mua vào, chứng từ thanh toán và hồ sơ tài sản cố định. Khoanh riêng khoản mua từ 5 triệu đồng/lần trở lên để kiểm tra chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

Phân loại khoản thuế theo đối tượng ghi nhận?

Xác định số thuế liên quan đến hàng hóa, dịch vụ ghi nhận vào chi phí và số thuế gắn với tài sản cố định để xem xét nguyên giá. Lưu tài liệu giải trình cách xác định, tránh tính trùng cùng một khoản.

Kê khai theo phương pháp mới từ thời điểm chuyển đổi?

Sau khi chuyển sang phương pháp trực tiếp, thuế GTGT phải nộp được xác định theo phương pháp áp dụng mới. Khoản thuế đầu vào còn lại được xử lý theo cơ chế riêng tại thời điểm chuyển đổi, không kê tiếp như khoản thuế đầu vào được khấu trừ trong các kỳ trực tiếp.