Quy định mới về xử phạt thuế và hóa đơn áp dụng từ ngày 16/01/2026

Ngày 22/12/2025, Cục Thuế đã ban hành Công văn số 6175/CT-PC nhằm phổ biến các nội dung thay đổi trọng yếu tại Nghị định 310/2025/NĐ-CP. Đây là văn bản quy phạm pháp luật quan trọng, trực tiếp sửa đổi và bổ sung nhiều điều khoản của Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Những thay đổi này nhằm siết chặt quản lý thuế trong kỷ nguyên số, đồng thời làm rõ các hành vi vi phạm để doanh nghiệp và cá nhân dễ dàng tuân thủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 16/01/2026.

Tải file tóm tắt bài viết tại đây

Tổng quan về Nghị định 310/2025/NĐ-CP và căn cứ ban hành

Nghị định 310/2025/NĐ-CP được ban hành trong bối cảnh hệ thống quản lý thuế đang chuyển dịch mạnh mẽ sang chuyển đổi số. Việc sửa đổi các quy định về xử phạt hành chính không chỉ nhằm mục đích răn đe mà còn để tương thích với các Luật chuyên ngành mới được sửa đổi. Theo tinh thần của Công văn 6175/CT-PC, các quy định mới tập trung vào việc định lượng rõ ràng hành vi vi phạm, giúp quá trình thực thi công vụ của cơ quan thuế trở nên minh bạch và giảm thiểu các tranh chấp không đáng có.

Mở rộng phạm vi điều chỉnh và các đối tượng bị xử phạt thuế mới

Nghị định 310/2025/NĐ-CP đã mở rộng đáng kể phạm vi điều chỉnh để bao quát các nguồn thu mới phát sinh trong nền kinh tế. Cụ thể:

Bổ sung các khoản thu theo quy định pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp vào danh mục các khoản thu do cơ quan thuế quản lý.
Xác định rõ đối tượng bị xử phạt là đơn vị hợp thành trong các tập đoàn đa quốc gia chịu trách nhiệm kê khai lợi nhuận liên quốc gia.
Đưa các tổ chức cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử vào diện kiểm soát chặt chẽ hơn, đặc biệt là các hành vi cung cấp giải pháp kỹ thuật không đảm bảo tính toàn vẹn của dữ liệu hóa đơn.

Việc bổ sung này đảm bảo mọi dòng tiền và hoạt động liên quan đến nghĩa vụ ngân sách đều được giám sát và có chế tài xử lý tương xứng khi có sai phạm xảy ra.

Sửa đổi nguyên tắc xử phạt khi người nộp thuế khai sai nhiều chỉ tiêu

Nguyên tắc xử phạt đối với hành vi khai sai hồ sơ thuế đã được tinh chỉnh để đảm bảo tính công bằng và tránh việc xử phạt chồng chéo. Các điểm mới bao gồm:

Trường hợp người nộp thuế khai sai nhiều chỉ tiêu trên nhiều hồ sơ thuế trong cùng một ngày: Cơ quan thuế sẽ áp dụng nguyên tắc xử phạt tập trung theo hướng dẫn mới thay vì cộng dồn máy móc, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho sai sót mang tính hệ thống nhưng chưa gây hậu quả nghiêm trọng.
Bãi bỏ tình tiết tăng nặng vi phạm hành chính nhiều lần: Quy định này áp dụng cho một số hành vi khai sai chỉ tiêu không làm giảm số thuế phải nộp hoặc không làm tăng số thuế được hoàn, thể hiện tính nhân văn của pháp luật.
Xử lý hành vi khai sai nhiều chỉ tiêu trên một hồ sơ thuế: Nghị định bổ sung quy định cụ thể để phân định rõ mức độ vi phạm khi một tờ khai có nhiều lỗi sai cùng lúc.

Quy định mới về hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm

Việc lập hóa đơn sai thời điểm là lỗi phổ biến nhất của doanh nghiệp hiện nay. Nghị định 310/2025/NĐ-CP đã điều chỉnh khung hình phạt để phản ánh chính xác quy mô vi phạm:

Khung tiền phạt được tính toán dựa trên số lượng hóa đơn vi phạm phát hiện trong một vụ việc thanh tra, kiểm tra.
Quy định rõ mức phạt tăng dần đối với các vụ việc có số lượng hóa đơn lớn, nhằm ngăn chặn việc trục lợi từ việc trì hoãn xuất hóa đơn để chậm nộp thuế.
Phân biệt rõ giữa hành vi lập hóa đơn sai thời điểm nhưng không dẫn đến chậm nộp thuế và hành vi dẫn đến trốn thuế để áp dụng mức phạt phù hợp.

Tiêu chuẩn xác định tình tiết tăng nặng vi phạm hành chính có quy mô lớn

Để loại bỏ sự cảm tính trong quá trình thực thi pháp luật, Nghị định mới đã định nghĩa rõ 02 trường hợp được coi là vi phạm có quy mô lớn:

Căn cứ vào số lượng hóa đơn: Vi phạm liên quan đến số lượng hóa đơn điện tử lớn vượt ngưỡng quy định trong một lần kiểm tra.
Căn cứ vào trị giá tiền thuế: Áp dụng khi số tiền thuế trốn hoặc số tiền thuế gian lận đạt tới một hạn mức cụ thể được quy định chi tiết trong văn bản hướng dẫn đi kèm.

Sự rõ ràng về định lượng giúp doanh nghiệp dễ dàng nhận diện rủi ro và tự điều chỉnh hành vi tuân thủ của mình.

Trách nhiệm cung cấp thông tin của các tổ chức và cá nhân liên quan

Sự phối hợp giữa các cơ quan ban ngành và tổ chức tín dụng là yếu tố then chốt để quản lý thuế hiệu quả. Nghị định 310/2025/NĐ-CP quy định:

Xử phạt nghiêm các chi nhánh ngân hàng nước ngoài và tổ chức tín dụng nếu cung cấp thông tin tài khoản của khách hàng không chính xác hoặc không đúng thời hạn khi có yêu cầu từ cơ quan thuế.
Cá nhân, tổ chức có hành vi che giấu thông tin, tài liệu liên quan đến nghĩa vụ thuế của người nộp thuế cũng sẽ bị áp dụng các mức phạt hành chính tương ứng.
Quy định này giúp đảm bảo cơ sở dữ liệu thuế luôn được cập nhật chính xác và kịp thời từ các nguồn tin cậy.

Điều chỉnh thẩm quyền xử phạt của các cấp cơ quan thuế

Nhằm tối ưu hóa bộ máy và đẩy nhanh quy trình xử lý vi phạm, Nghị định đã thực hiện các thay đổi về nhân sự có thẩm quyền:

Trao quyền xử phạt tiền cho công chức thuế: Điều này cho phép xử lý ngay các vi phạm đơn giản, rõ ràng tại hiện trường hoặc trong quá trình tác nghiệp trực tiếp.
Cập nhật thẩm quyền của thủ trưởng cơ quan thuế: Phân cấp rõ ràng thẩm quyền giữa Cục trưởng, Chi cục trưởng để phù hợp với mô hình quản lý mới.
Tinh giản bộ máy xử phạt: Bãi bỏ chức danh Chủ tịch UBND cấp huyện và một số chức danh hành chính khác khỏi danh sách người có thẩm quyền xử phạt trong lĩnh vực thuế để tập trung chuyên môn hóa cho ngành Thuế.

Thủ tục giải trình và quyền lợi của người nộp thuế

Để đảm bảo tính dân chủ, quy trình xử phạt đã được điều chỉnh theo hướng bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế:

Người nộp thuế có quyền giải trình trực tiếp hoặc bằng văn bản đối với các hành vi vi phạm bị phát hiện.
Trình tự thực hiện giải trình được chuẩn hóa theo Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành, đảm bảo mọi ý kiến phản hồi đều được xem xét kỹ lưỡng trước khi ban hành quyết định xử phạt chính thức.

Bãi bỏ hoàn toàn các quy định về hóa đơn đặt in

Bước sang năm 2026, Việt Nam hoàn thiện lộ trình xóa bỏ hoàn toàn hóa đơn giấy. Nghị định 310/2025/NĐ-CP đã chính thức bãi bỏ các quy định xử phạt liên quan đến:

Các hành vi vi phạm về in hóa đơn đặt in.
Hành vi cho, bán hóa đơn đặt in.
Các quy định về thông báo phát hành và hủy hóa đơn giấy.

Sự bãi bỏ này giúp đơn giản hóa hệ thống pháp luật, tập trung nguồn lực vào việc quản lý hóa đơn điện tử và dữ liệu hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền.

Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network

Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
Email: man@man.net.vn

Các dịch vụ khác

Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.