Mở cửa hàng nhỏ có phải đăng ký hộ kinh doanh không

Trong quá trình khởi nghiệp hoặc kinh doanh nhỏ lẻ tại địa phương, một trong những thắc mắc phổ biến nhất của người dân là liệu việc mở một cửa hàng quy mô nhỏ có bắt buộc phải đăng ký hộ kinh doanh hay không. Vấn đề này hiện đã được làm rõ thông qua các quy định mới nhất tại Nghị định 168/2025/NĐ-CP, giúp cá nhân và hộ gia đình tự tin hơn trong việc triển khai hoạt động thương mại đúng pháp luật.

Quy định chung về nghĩa vụ đăng ký hộ kinh doanh

Theo nguyên tắc chung của pháp luật Việt Nam, mọi hoạt động kinh doanh nhằm mục đích sinh lợi đều phải được đăng ký dưới một hình thức nhất định như doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh. Tuy nhiên, để tạo điều kiện cho các mô hình sinh kế nhỏ lẻ, Nhà nước đã ban hành các danh mục ngoại lệ cụ thể. Việc xác định mình có thuộc diện phải đăng ký hay không phụ thuộc vào tính chất, quy mô và ngành nghề kinh doanh thực tế.

Các trường hợp không phải đăng ký hộ kinh doanh theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP

Căn cứ vào khoản 3 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, có hai nhóm đối tượng chính được miễn trừ nghĩa vụ đăng ký thành lập hộ kinh doanh, bao gồm:

Sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp và làm muối

Các hộ gia đình trực tiếp thực hiện hoạt động sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp hoặc làm muối thường không phải đăng ký hộ kinh doanh. Đây là nhóm đối tượng sản xuất cơ bản, gắn liền với đất đai và mặt nước, đóng vai trò quan trọng trong kinh tế nông thôn.

Kinh doanh lưu động và dịch vụ thu nhập thấp

Nhóm này bao gồm những người thực hiện các hoạt động thương mại có tính chất không cố định hoặc quy mô rất nhỏ. Lưu ý quan trọng là mức thu nhập thấp này sẽ do Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quy định áp dụng cụ thể trên phạm vi địa phương mình.

Các hoạt động cụ thể bao gồm:

Hình thức kinh doanh	Đặc điểm nhận diện
Bán hàng rong, quà vặt	Hoạt động mua bán không có địa điểm cố định hoặc bán đồ ăn, nước uống nhỏ lẻ.
Buôn chuyến	Mua hàng từ nơi khác về theo từng chuyến để bán lại cho người bán buôn hoặc lẻ.
Kinh doanh lưu động	Hoạt động thương mại lưu động bằng phương tiện giao thông hoặc không cố định vị trí.
Kinh doanh thời vụ	Hoạt động kinh doanh không thường xuyên, chỉ diễn ra vào những thời điểm nhất định.
Dịch vụ thu nhập thấp	Đánh giày, bán vé số, sửa khóa, sửa xe, rửa xe, cắt tóc, vẽ tranh, chụp ảnh…

Phân biệt các hình thức buôn bán nhỏ lẻ

Để tránh nhầm lẫn giữa một cửa hàng cố định cần đăng ký và các hình thức bán hàng vặt, Nghị định 39/2007/NĐ-CP vẫn là cơ sở quan trọng để giải thích rõ các thuật ngữ:

Buôn bán rong: Hoạt động mua bán dạo, không có địa điểm cố định.
Buôn bán vặt: Mua bán những vật dụng nhỏ lẻ, có thể có hoặc không có địa điểm cố định nhưng quy mô không đáng kể.
Bán quà vặt: Bán quà bánh, đồ ăn, nước uống ngay tại chỗ hoặc mang đi.

Nếu cửa hàng của bạn có biển hiệu, có địa điểm cố định và doanh thu vượt mức thu nhập thấp theo quy định địa phương, thì việc đăng ký hộ kinh doanh là bắt buộc để đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ thuế.

Trường hợp kinh doanh ngành nghề có điều kiện

Một ngoại lệ quan trọng cần lưu ý là ngay cả khi bạn thuộc nhóm kinh doanh lưu động hay dịch vụ thu nhập thấp, nhưng nếu mặt hàng hoặc dịch vụ đó thuộc danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, bạn vẫn phải thực hiện đăng ký kinh doanh và đáp ứng các chứng chỉ, giấy phép con theo quy định. Ví dụ, kinh doanh các loại thực phẩm yêu cầu điều kiện bảo quản đặc biệt hoặc các dịch vụ liên quan đến an ninh trật tự.

Quyền tự nguyện đăng ký hộ kinh doanh

Theo khoản 4 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, pháp luật không cấm các cá nhân, hộ gia đình thuộc diện miễn trừ thực hiện đăng ký. Nếu bạn có nhu cầu chính quy hóa hoạt động kinh doanh để dễ dàng giao dịch với đối tác, vay vốn ngân hàng hoặc xây dựng thương hiệu lâu dài, bạn hoàn toàn có quyền tự nguyện đăng ký thành lập hộ kinh doanh.

Việc nắm rõ các quy định tại Nghị định 168/2025/NĐ-CP sẽ giúp các chủ cửa hàng nhỏ tránh được các rủi ro pháp lý không đáng có, đồng thời xác định rõ lộ trình phát triển phù hợp cho mô hình kinh doanh của mình.

Liên Hệ Nhận Tư Vấn

Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network

Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
Email: man@man.net.vn

Các dịch vụ khác

Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.