Người không được thành lập hộ kinh doanh theo Nghị định 168/2025

Người không được thành lập hộ kinh doanh được quy định tại khoản 2 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp, gồm người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù, đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc, cơ sở giáo dục bắt buộc, người đang bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định, và người không được thành lập hộ kinh doanh theo quy định của luật.

Ngoài các trường hợp này, cá nhân, thành viên hộ gia đình là công dân Việt Nam có năng lực hành vi dân sự đầy đủ đều có quyền thành lập hộ kinh doanh. Nội dung được Thư Viện Pháp Luật tổng hợp ngày 05/10/2026, kèm quy định về trụ sở và hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh.

Ai có quyền thành lập hộ kinh doanh

Theo khoản 1 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ. Nếu do các thành viên hộ gia đình đăng ký, các thành viên ủy quyền bằng văn bản cho một thành viên làm người đại diện hộ kinh doanh; văn bản ủy quyền phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định của pháp luật.

Khoản 2 cùng điều xác định chủ thể có quyền thành lập là cá nhân, thành viên hộ gia đình là công dân Việt Nam có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo Bộ luật Dân sự, trừ các trường hợp bị loại trừ.

Người không được thành lập hộ kinh doanh theo Điều 82

Các trường hợp loại trừ tại khoản 2 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP được chia thành hai nhóm như sau.

Điểm chung của nhóm điểm a là tình trạng “đang” bị áp dụng biện pháp; quyền thành lập hộ kinh doanh gắn với tình trạng pháp lý của cá nhân tại thời điểm đăng ký. Nhóm điểm b là quy định dẫn chiếu, nên cần đối chiếu thêm luật chuyên ngành áp dụng với từng người.

Trường hợp không phải đăng ký hộ kinh doanh

Cũng tại Điều 82, hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối và những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ, làm dịch vụ có thu nhập thấp không phải đăng ký hộ kinh doanh, trừ trường hợp kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quy định mức thu nhập thấp áp dụng tại địa phương. Nếu có nhu cầu, các đối tượng này vẫn được đăng ký hộ kinh doanh theo Nghị định.

Trụ sở và địa điểm kinh doanh của hộ kinh doanh

Theo Điều 87 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, trụ sở hộ kinh doanh là nơi thực hiện hoạt động kinh doanh và là địa chỉ liên lạc để cơ quan quản lý nhà nước liên hệ; hộ kinh doanh có thể hoạt động ngoài trụ sở. Địa điểm kinh doanh là nơi tiến hành hoạt động cụ thể ngoài trụ sở, một hộ có thể có nhiều địa điểm trong phạm vi cả nước và phải thông báo cho cơ quan quản lý thuế, cơ quan quản lý thị trường nơi đặt địa điểm.

Hộ kinh doanh không có địa điểm kinh doanh cố định chọn một địa chỉ để đăng ký trụ sở và đăng ký không hoạt động kinh doanh tại trụ sở. Khi phát sinh hoạt động kinh doanh tại một địa điểm cố định, hộ kinh doanh phải đăng ký trụ sở tại nơi đó.

Hồ sơ đăng ký thành lập hộ kinh doanh

Theo khoản 2 Điều 99 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh gồm hai thành phần sau.

• Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh theo Mẫu số 1 Phụ lục II ban hành kèm Thông tư 68/2025/TT-BTC.
• Bản sao văn bản ủy quyền của thành viên hộ gia đình cho một thành viên làm chủ hộ kinh doanh, nếu hộ do các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập.

Hồ sơ được gửi đến Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi hộ kinh doanh đăng ký trụ sở, theo trình tự tại Điều 99 Nghị định 168/2025/NĐ-CP được Thư Viện Pháp Luật hướng dẫn.

Lưu ý của MAN khi đăng ký hộ kinh doanh

Từ các quy định trên, MAN – Master Accountant Network lưu ý người dự định thành lập hộ kinh doanh một số điểm.

• Tự rà soát tình trạng pháp lý của chủ hộ trước khi nộp hồ sơ; người thuộc trường hợp tại điểm a khoản 2 Điều 82 không được đứng tên thành lập.
• Với hộ do nhiều thành viên gia đình đăng ký, chuẩn bị văn bản ủy quyền đã công chứng hoặc chứng thực ngay từ đầu.
• Hộ không có địa điểm cố định cần đăng ký đúng trạng thái “không hoạt động kinh doanh tại trụ sở” để tránh sai lệch thông tin quản lý.
• Nghị định 168/2025/NĐ-CP đã được sửa đổi một số nội dung bởi Nghị định 296/2026/NĐ-CP; nên đối chiếu bản hợp nhất khi làm thủ tục.

Sau khi thành lập, hộ kinh doanh cần nắm nghĩa vụ thuế hộ kinh doanh năm 2026, lưu ý việc xóa bỏ lệ phí môn bài từ năm 2026 và thủ tục chấm dứt mã số thuế hộ kinh doanh khi ngừng kinh doanh.

Kết luận

Người không được thành lập hộ kinh doanh theo Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP gồm nhóm đang bị truy cứu, tạm giam, chấp hành án, áp dụng biện pháp xử lý hành chính hoặc bị Tòa án cấm hành nghề, và người bị cấm theo luật. Trước khi đăng ký, cá nhân nên rà soát tình trạng pháp lý, chuẩn bị đúng hồ sơ và xác định trụ sở phù hợp. Cần hỗ trợ sổ sách, thuế cho hộ kinh doanh, có thể tham khảo dịch vụ kế toán hoặc liên hệ MAN.

Câu hỏi thường gặp về người không được thành lập hộ kinh doanh

Ai không được thành lập hộ kinh doanh?

Theo khoản 2 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, người không được thành lập hộ kinh doanh gồm người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù, đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc, cơ sở giáo dục bắt buộc hoặc đang bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định, và người không được thành lập hộ kinh doanh theo quy định của luật.

Trường hợp nào không phải đăng ký hộ kinh doanh?

Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối và người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ, làm dịch vụ có thu nhập thấp không phải đăng ký hộ kinh doanh, trừ trường hợp kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Mức thu nhập thấp do UBND cấp tỉnh quy định.

Hộ kinh doanh không có địa điểm cố định đăng ký trụ sở thế nào?

Theo khoản 3 Điều 87 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh không có địa điểm kinh doanh cố định chọn một địa chỉ để đăng ký trụ sở và đăng ký không hoạt động kinh doanh tại trụ sở; khi phát sinh hoạt động tại địa điểm cố định thì phải đăng ký trụ sở tại nơi đó.