Công văn số 2096/TCS13-NVDTPC: 5 Điểm Mới Thuế GTGT Áp Dụng Từ 20/06/2026

Ngày 25/05/2026, Thuế cơ sở 13 tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Công văn số 2096/TCS13-NVDTPC nhằm phổ biến và hướng dẫn thực thi những thay đổi cốt lõi về Thuế giá trị gia tăng (GTGT) được quy định tại Nghị định số 144/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Có hiệu lực chính thức từ ngày 20/06/2026, văn bản này mang đến nhiều điểm mới tác động trực tiếp tới công tác kê khai, xử lý chứng từ và khấu trừ thuế đầu vào của mọi loại hình doanh nghiệp.

Để giúp bộ phận kế toán và các chủ doanh nghiệp nắm bắt nhanh các thay đổi cốt lõi này, chúng tôi đã tổng hợp các điểm cập nhật quan trọng nhất ngay bên dưới.

Tóm tắt 5 điểm mới nổi bật của chính sách thuế GTGT mới

Điểm mới cốt lõi	Nội dung thay đổi chi tiết
Bổ sung đối tượng không chịu thuế	Mở rộng danh mục các loại hình dịch vụ bảo hiểm nông nghiệp, bảo hiểm con người và hoạt động bán nợ thương mại.
Môi giới bảo hiểm không chịu thuế	Doanh thu hoa hồng từ hoạt động môi giới dịch vụ bảo hiểm chính thức được chuyển sang diện không chịu thuế GTGT.
Thay đổi công thức tính khấu trừ	Đưa phần doanh thu không phải kê khai, tính nộp vào mẫu số phân bổ thuế GTGT dùng chung nhằm tối ưu lợi ích cho doanh nghiệp.
Hạ ngưỡng chứng từ thanh toán	Giảm hạn mức bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt từ mốc 20 triệu đồng xuống còn 5 triệu đồng trở lên.
Siết chặt khoáng sản xuất khẩu	Áp dụng Phụ lục danh mục tài nguyên khoáng sản thô xuất khẩu mới thuộc diện không chịu thuế GTGT.

Tổng quan về Công văn số 2096/TCS13-NVDTPC

Để hiểu đúng giá trị pháp lý cũng như phạm vi áp dụng thực tế của văn bản, doanh nghiệp cần nắm vững các thông số thuộc tính ban hành cơ bản của văn bản hành chính này.

Công văn 2096 hướng dẫn văn bản quy phạm pháp luật nào?

Công văn số 2096/TCS13-NVDTPC không phải là văn bản quy phạm pháp luật độc lập mà là văn bản hướng dẫn triển khai các quy định mới về thuế GTGT theo Nghị định số 144/2026/NĐ-CP. Thông qua công văn này, Thuế cơ sở 13 tỉnh Thanh Hóa đã phổ biến những thay đổi quan trọng liên quan đến đối tượng không chịu thuế GTGT, nguyên tắc khấu trừ thuế đầu vào và điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với hóa đơn từ 5 triệu đồng trở lên.

Về cơ sở pháp lý, Nghị định số 144/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành để sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định số 181/2025/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thuế GTGT. Do đó, việc nắm rõ mối liên hệ giữa các văn bản này sẽ giúp doanh nghiệp áp dụng đúng quy định mới và hạn chế rủi ro trong quá trình kê khai, quyết toán thuế.

Các đối tượng không chịu thuế GTGT theo Công văn 2096

Một trong những phần quan trọng nhất của Công văn số 2096/TCS13-NVDTPC là việc mở rộng và làm rõ danh mục các đối tượng không chịu thuế GTGT tại Điều 4 Nghị định số 181/2025/NĐ-CP. Việc phân loại chính xác các đối tượng này giúp doanh nghiệp tránh việc xuất sai hóa đơn và tính nhầm nghĩa vụ thuế.

Dịch vụ bảo hiểm nông nghiệp và con người

Chính sách mới thể hiện rõ tính nhân văn và sự hỗ trợ phát triển kinh tế bền vững thông qua việc bổ sung hàng loạt dịch vụ bảo hiểm vào nhóm không chịu thuế GTGT.

• Bảo hiểm con người: Gồm bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm người học và tất cả dịch vụ bảo hiểm khác liên quan trực tiếp đến sức khỏe hay tính mạng con người.
• Bảo hiểm nông nghiệp: Tập trung hỗ trợ nông dân thông qua bảo hiểm vật nuôi, cây trồng và các dịch vụ bảo hiểm nông nghiệp đi kèm.
• Bảo hiểm ngành thủy sản và dầu khí: Bao gồm bảo hiểm tàu, thuyền, trang thiết bị phục vụ đánh bắt thủy hải sản, các hoạt động tái bảo hiểm, bảo hiểm công trình dầu khí hoặc tàu chứa dầu quốc tịch nước ngoài do nhà thầu dầu khí thuê hoạt động tại thềm lục địa hay vùng biển thuộc chủ quyền Việt Nam.

Hoạt động bán nợ và dịch vụ tài chính

Nhằm khơi thông dòng vốn và tạo điều kiện cho các giao dịch tái cấu trúc tài chính, Công văn số 2096/TCS13-NVDTPC đã hướng dẫn chi tiết quy định mới về hoạt động bán nợ. Khái niệm bán nợ nay đã được mở rộng bao gồm cả hoạt động bán khoản phải trả, bán khoản phải thu và dịch vụ bán chứng chỉ tiền gửi (CDs). Sự điều chỉnh này giúp giảm áp lực thuế lên các tổ chức tài chính và doanh nghiệp đang thực hiện cơ cấu lại các khoản nợ phải thu, phải trả trên thị trường.

Doanh thu hoa hồng môi giới dịch vụ bảo hiểm

Theo hướng dẫn tại Điều 2 Nghị định số 144/2026/NĐ-CP và được nhấn mạnh trong văn bản của Thuế cơ sở 13 tỉnh Thanh Hóa, doanh thu từ hoa hồng môi giới dịch vụ bảo hiểm chính thức được xếp vào đối tượng không chịu thuế GTGT.

Các chuyên gia tư vấn tại MAN – Master Accountant Network lưu ý rằng, kế toán cần phân biệt rất rõ giữa hoa hồng môi giới dịch vụ bảo hiểm (không chịu thuế GTGT) với các loại hình môi giới thương mại thông thường khác (vẫn phải chịu thuế suất theo quy định chung). Việc không phân biệt rõ hai loại doanh thu này rất dễ dẫn đến sai sót khi xuất hóa đơn đầu ra và kê khai tờ khai thuế GTGT định kỳ.

Thuế GTGT đối với tài nguyên khoáng sản xuất khẩu thô

Để bảo vệ nguồn tài nguyên quốc gia và khuyến khích chế biến sâu, chính sách mới thay thế hoàn toàn Phụ lục I và Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định số 181/2025/NĐ-CP bằng danh mục phụ lục mới đi kèm Nghị định số 144/2026/NĐ-CP.

Theo đó, các sản phẩm tài nguyên, khoáng sản khai thác chưa qua chế biến hoặc đã qua chế biến nhưng thuộc danh mục hạn chế xuất khẩu, không khuyến khích xuất khẩu sẽ thuộc diện không chịu thuế GTGT khi xuất khẩu. Điều này có nghĩa là doanh nghiệp xuất khẩu các mặt hàng này sẽ không được hoàn thuế hay khấu trừ thuế GTGT đầu vào liên quan đến quá trình khai thác, chế biến thô. Bộ Công Thương sẽ là cơ quan chủ trì, đề xuất điều chỉnh danh mục này tùy thuộc vào điều kiện kinh tế xã hội và định hướng quản lý của Nhà nước trong từng thời kỳ.

Thay đổi trong xác định doanh thu và phân bổ thuế đầu vào dùng chung

Sự thay đổi về cách phân bổ thuế GTGT đầu vào dùng chung là điểm kỹ thuật đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối từ người làm công tác kế toán. Công văn số 2096/TCS13-NVDTPC đã làm rõ hai điểm cốt lõi trong quy định này.

Quy định xác định doanh thu của các lĩnh vực đặc thù

Đối với các ngành có tính chất hoạt động đặc thù, cách xác định doanh thu để phân bổ thuế đầu vào dùng chung sẽ được căn cứ trực tiếp vào luật chuyên ngành của từng lĩnh vực. Cụ thể:

• Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài: Căn cứ theo quy định của pháp luật về các tổ chức tín dụng.
• Hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán: Căn cứ theo quy định của pháp luật về chứng khoán.
• Hoạt động kinh doanh bảo hiểm: Căn cứ theo quy định của pháp luật về kinh doanh bảo hiểm.

Đưa doanh thu không phải kê khai tính nộp vào mẫu số phân bổ

Đây là điểm sửa đổi mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp cho doanh nghiệp. Khoản 2 Điều 3 Nghị định số 144/2026/NĐ-CP quy định doanh thu dùng để phân bổ thuế GTGT đầu vào được khấu trừ sẽ bao gồm cả doanh thu của hàng hóa, dịch vụ không phải kê khai, tính nộp thuế GTGT quy định tại khoản 1 Điều 5 Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 (đã được sửa đổi bởi Luật số 149/2025/QH15).

Công thức phân bổ xác định tỷ lệ khấu trừ thuế GTGT đầu vào dùng chung mới được thiết lập như sau:

Tỷ lệ khấu trừ thuế GTGT đầu vào dùng chung (%) = [(Doanh thu chịu thuế + Doanh thu không phải kê khai, tính nộp) / (Tổng doanh thu chịu thuế + Doanh thu không chịu thuế + Doanh thu không phải kê khai, tính nộp)] x 100%

Việc cộng thêm phần doanh thu không phải kê khai, tính nộp vào cả tử số và mẫu số giúp làm tăng tỷ lệ phần trăm thuế GTGT đầu vào được khấu trừ. Doanh nghiệp cần cập nhật ngay công thức tính toán này vào hệ thống ERP hoặc phần mềm kế toán nội bộ để không bỏ sót quyền lợi khấu trừ thuế hợp pháp của mình từ kỳ tính thuế tháng hoặc quý phát sinh sau ngày 20/06/2026.

Quy định chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt từ 5 triệu đồng

Nghiệp vụ xử lý hóa đơn mua vào có giá trị lớn luôn là trọng tâm kiểm tra trong các kỳ quyết toán thuế. Những hướng dẫn cụ thể dưới đây về hạn mức chứng từ thanh toán sẽ trực tiếp quyết định việc hóa đơn của doanh nghiệp có được chấp nhận khấu trừ hay không.

Hạ hạn mức thanh toán bắt buộc xuống 5 triệu đồng

Trước thời điểm áp dụng quy định mới, mốc giới hạn bắt buộc phải thanh toán không dùng tiền mặt để được khấu trừ thuế GTGT đầu vào là 20.000.000 đồng theo Điều 26 Nghị định số 181/2025/NĐ-CP cũ.

Tuy nhiên, kể từ ngày 20/06/2026, theo tinh thần của Nghị định số 144/2026/NĐ-CP được hướng dẫn cụ thể trong Công văn số 2096/TCS13-NVDTPC, tất cả các giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ trả chậm, trả góp có giá trị từ 5.000.000 đồng trở lên bắt buộc phải thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản qua ngân hàng hoặc các hình thức thanh toán hợp pháp khác) mới đủ điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào và được tính vào chi phí được trừ khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp.

Ba kịch bản kê khai và điều chỉnh thuế GTGT đầu vào

Để giúp doanh nghiệp chủ động trong việc xử lý các hóa đơn trả chậm hoặc trả góp có giá trị từ 5.000.000 đồng trở lên, Công văn số 2096/TCS13-NVDTPC đã đưa ra hướng dẫn xử lý theo ba kịch bản thời gian cụ thể:

• Kịch bản thứ nhất (Được khấu trừ trước khi chưa đến hạn thanh toán): Trường hợp doanh nghiệp mua hàng hóa dịch vụ nhưng chưa đến hạn thanh toán ghi trên hợp đồng hoặc phụ lục hợp đồng bằng văn bản, doanh nghiệp vẫn được kê khai khấu trừ thuế GTGT đầu vào bình thường dựa trên hóa đơn GTGT đầu vào hợp lệ.
• Kịch bản thứ hai (Bắt buộc kê khai điều chỉnh giảm khi quá hạn thanh toán): Đến thời điểm thanh toán cam kết trên hợp đồng hoặc phụ lục hợp đồng, nếu doanh nghiệp không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (do chưa trả tiền hoặc trả bằng tiền mặt trái quy định) thì phải chủ động kê khai điều chỉnh giảm số thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ. Việc kê khai điều chỉnh giảm này phải được thực hiện vào kỳ tính thuế phát sinh nghĩa vụ thanh toán theo hợp đồng.
• Kịch bản thứ ba (Được kê khai khấu trừ lại sau khi hoàn thành thanh toán qua ngân hàng): Sau khi đã kê khai điều chỉnh giảm, nếu doanh nghiệp thực hiện thanh toán muộn cho nhà cung cấp và có được chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt hợp lệ, doanh nghiệp có quyền kê khai khấu trừ lại số thuế GTGT đầu vào tương ứng. Kỳ kê khai khấu trừ lại sẽ là kỳ tính thuế phát sinh chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thực tế.

Trong quá trình đồng hành cùng hàng ngàn doanh nghiệp, đội ngũ chuyên gia tại MAN – Master Accountant Network nhận thấy sai lầm phổ biến nhất của kế toán là quên không theo dõi kỳ hạn thanh toán trên hợp đồng. Khi cơ quan thuế thực hiện thanh tra, nếu phát hiện công nợ trên 5.000.000 đồng đã quá hạn thanh toán mà doanh nghiệp chưa điều chỉnh giảm thuế đầu vào, doanh nghiệp không chỉ bị truy thu thuế mà còn phải chịu phạt chậm nộp tính trên số ngày quá hạn kể từ thời điểm phát sinh nghĩa vụ thanh toán trên hợp đồng.

Các hành động khẩn cấp cho doanh nghiệp

Để chuẩn bị tốt nhất cho mốc thời gian ngày 20/06/2026, ban lãnh đạo và bộ phận kế toán của doanh nghiệp cần thực hiện ngay các hành động thực tiễn dưới đây nhằm giảm thiểu rủi ro vận hành.

Rà soát hợp đồng và cài đặt bộ lọc công nợ

Các doanh nghiệp nên nhanh chóng triển khai ba bước kiểm soát nội bộ sau:

• Rà soát hợp đồng mua bán hiện hữu: Lọc toàn bộ các hợp đồng mua hàng trả chậm, trả góp có giá trị từ 5.000.000 đồng trở lên chưa hoàn tất thanh toán. Kiểm tra kỹ điều khoản về thời hạn thanh toán để chuẩn bị phương án tài chính chuyển khoản trước ngày quá hạn.
• Cấu trúc lại bộ lọc trên phần mềm kế toán: Cài đặt lại cảnh báo hạn mức thanh toán trên phần mềm kế toán hoặc ERP từ mốc 20.000.000 đồng cũ xuống 5.000.000 đồng. Cài đặt thông báo trước thời hạn thanh toán từ 5 đến 7 ngày đối với các hóa đơn trên 5.000.000 đồng để kịp thời xử lý hồ sơ.
• Tuyên truyền nội bộ bộ phận thu mua: Phổ biến quy định mới cho bộ phận mua hàng, hành chính nhân sự để tuyệt đối không thực hiện tạm ứng hoặc thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt đối với bất kỳ hóa đơn mua hàng đơn lẻ nào có giá trị từ 5.000.000 đồng trở lên.

Câu hỏi thường gặp về Công văn số 2096/TCS13-NVDTPC

Công văn số 2096/TCS13-NVDTPC có phải văn bản quy phạm pháp luật không?

Không. Công văn số 2096/TCS13-NVDTPC là văn bản hành chính mang tính chất tuyên truyền, hướng dẫn nghiệp vụ và đôn đốc thực hiện pháp luật (cụ thể là Nghị định 144/2026/NĐ-CP) dành cho các đối tượng nộp thuế trên địa bàn quản lý của Thuế cơ sở 13 tỉnh Thanh Hóa. Văn bản này không tự ban hành ra các quy phạm pháp luật mới hay làm thay đổi nội dung của Luật Thuế GTGT. Do đó, kế toán cần viện dẫn các Nghị định hoặc Luật gốc khi giải trình pháp lý với cơ quan thanh tra.

Công văn số 2096/TCS13-NVDTPC có hiệu lực bắt buộc áp dụng với doanh nghiệp ở các tỉnh thành khác ngoài Thanh Hóa không?

Về mặt hành chính, Công văn số 2096/TCS13-NVDTPC do Thuế cơ sở 13 tỉnh Thanh Hóa ban hành để hướng dẫn các doanh nghiệp thuộc địa bàn quản lý trực tiếp của đơn vị này. Tuy nhiên, nội dung cốt lõi của công văn là phổ biến các điểm mới của Nghị định số 144/2026/NĐ-CP của Chính phủ ban hành. Vì Nghị định 144 là văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực bắt buộc áp dụng trên phạm vi toàn quốc từ ngày 20/06/2026, nên tất cả doanh nghiệp tại các tỉnh thành khác đều phải tuân thủ các quy định về đối tượng không chịu thuế và hạn mức chứng từ thanh toán 5.000.000 đồng giống như hướng dẫn trong công văn này.

Nếu doanh nghiệp mua hàng hóa có giá trị hóa đơn là 6 triệu đồng nhưng chia nhỏ thanh toán thành hai lần bằng tiền mặt, mỗi lần 3 triệu đồng thì có được khấu trừ thuế GTGT không?

Không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào. Luật Thuế GTGT quy định việc xác định hạn mức thanh toán không dùng tiền mặt dựa trên tổng giá trị ghi trên hóa đơn mua vào của từng giao dịch cụ thể, chứ không dựa trên số tiền của mỗi lần thanh toán nhỏ lẻ. Do hóa đơn có tổng giá trị là 6.000.000 đồng (vượt mốc hạn mức 5.000.000 đồng), toàn bộ giao dịch bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt qua ngân hàng thì mới đủ điều kiện khấu trừ thuế đầu vào và tính vào chi phí được trừ khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp.

Người ký thay Trưởng thuế cơ sở 13 trong Công văn số 2096/TCS13-NVDTPC là ai?

Công văn số 2096/TCS13-NVDTPC được ký duyệt bởi Phó trưởng thuế cơ sở Nguyễn Xuân Hùng, ký thay cho Trưởng thuế cơ sở 13 tỉnh Thanh Hóa vào ngày 25/05/2026.

Kết luận

Việc điều chỉnh hạ hạn mức chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt xuống mốc 5.000.000 đồng và bổ sung thêm các đối tượng không chịu thuế GTGT theo hướng dẫn của Công văn số 2096/TCS13-NVDTPC là những bước đi mạnh mẽ của Chính phủ nhằm minh bạch hóa nền kinh tế và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. Đối với các doanh nghiệp, sự thay đổi này đòi hỏi sự cẩn trọng và chặt chẽ hơn trong quy trình quản lý công nợ và phê duyệt thanh toán hàng ngày.

Hy vọng những phân tích nghiệp vụ sâu sắc cùng các kịch bản thực hành cụ thể trong bài viết này đã giúp doanh nghiệp của bạn có sự chuẩn bị kỹ lưỡng nhất trước khi các quy định mới chính thức đi vào cuộc sống kể từ ngày 20/06/2026.