Giới hạn và quy định mới trong Nghị định số 181/2025/NĐ-CP

Nghị định số 181/2025/NĐ-CP là văn bản pháp lý quan trọng quy định chi tiết thi hành Luật Thuế giá trị gia tăng năm 2024, chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2025. Việc nắm vững các giới hạn về khấu trừ, điều kiện hưởng thuế suất 0% và quy định hoàn thuế là yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ thuế trong năm 2026. Bài viết phân tích các điểm mới trọng yếu dựa trên văn bản gốc nhằm giúp cộng đồng kế toán và doanh nghiệp chủ động trong công tác quản trị tài chính.

Tổng quan về phạm vi điều chỉnh của Nghị định số 181/2025/NĐ-CP

Sự ra đời của Nghị định số 181/2025/NĐ-CP đánh dấu bước ngoặt lớn trong việc hệ thống hóa các quy định về thuế gián thu tại Việt Nam. Văn bản này không chỉ kế thừa các ưu điểm của giai đoạn trước mà còn bổ sung những cơ chế kiểm soát chặt chẽ nhằm phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế số và giao dịch xuyên biên giới.

Cơ sở pháp lý và phạm vi điều chỉnh của nghị định bao gồm:

• Căn cứ trực tiếp từ Luật Thuế giá trị gia tăng số 68/2024/QH15 và các nội dung sửa đổi bổ sung năm 2025.
• Tập trung vào mục tiêu thắt chặt quản lý thuế, chống thất thu và minh bạch hóa các hoạt động kinh tế.
• Xác định rõ thời điểm có hiệu lực là từ 01/07/2025, áp dụng cho tất cả tổ chức, cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh và nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ tại Việt Nam.

Những giới hạn quan trọng về khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào

Khấu trừ thuế luôn là vấn đề được các doanh nghiệp quan tâm hàng đầu. Tuy nhiên, Nghị định số 181/2025/NĐ-CP đã đặt ra những ranh giới pháp lý rõ ràng mà nếu không tuân thủ, doanh nghiệp sẽ mất đi quyền lợi được hoàn hoặc khấu trừ thuế.

Nguyên tắc không khấu trừ thuế cho hàng hóa dịch vụ không chịu thuế

Theo quy định tại Khoản 16, Điều 4 của nghị định, các cơ sở kinh doanh hàng hóa, dịch vụ không thuộc đối tượng chịu thuế giá trị gia tăng thì không được phép khấu trừ hay hoàn lại thuế GTGT đầu vào của các hàng hóa, dịch vụ đó. Điều này đòi hỏi kế toán phải có sự phân loại chính xác ngay từ khâu nhập mua để tránh sai sót trong báo cáo.

Quy định về tỷ lệ vốn đối với các công trình nhân đạo và công cộng

Đối với các dự án xây dựng, duy tu sử dụng nguồn vốn xã hội hóa, Nghị định số 181/2025/NĐ-CP đưa ra một ngưỡng giới hạn định lượng cụ thể:

• Chỉ những công trình có nguồn vốn đóng góp của nhân dân hoặc viện trợ nhân đạo chiếm từ 50% tổng vốn trở lên mới thuộc đối tượng không chịu thuế theo quy định tại Khoản 6, Điều 4.
• Trong trường hợp tỷ lệ này dưới 50%, toàn bộ giá trị công trình sẽ phải chịu thuế giá trị gia tăng theo mức thuế suất quy định cho hoạt động xây dựng, lắp đặt.

Giới hạn khi không bóc tách được giá trị chuyển giao công nghệ

Một rủi ro lớn đối với các doanh nghiệp nhập khẩu máy móc có kèm bản quyền là việc không tách bạch được hợp đồng. Khoản 13, Điều 4 của Nghị định số 181/2025/NĐ-CP nêu rõ:

• Nếu một hợp đồng bao gồm cả chuyển giao công nghệ hoặc quyền sở hữu trí tuệ và máy móc thiết bị nhưng không thể bóc tách giá trị riêng biệt, toàn bộ hợp đồng sẽ bị tính thuế GTGT.
• Doanh nghiệp cần lưu ý điều này khi đàm phán với đối tác nước ngoài để tối ưu hóa nghĩa vụ thuế đầu vào.

Định mức khấu trừ thuế đối với ô tô dưới 9 chỗ ngồi

Tiếp tục duy trì chính sách tiết kiệm chi tiêu công và hạn chế tiêu dùng xa xỉ, Khoản 4, Điều 24 quy định về định mức khấu trừ cho xe ô tô:

• Giới hạn mức giá trị được khấu trừ là 1,6 tỷ đồng đối với xe chở người từ 9 chỗ trở xuống.
• Quy định này không áp dụng cho các doanh nghiệp dùng xe vào mục đích kinh doanh trực tiếp như vận tải hành khách, du lịch, làm mẫu thử hoặc kinh doanh khách sạn.

Danh mục các trường hợp không được áp dụng thuế suất 0%

Mặc dù thuế suất 0% là một ưu đãi lớn cho hàng xuất khẩu, nhưng Nghị định số 181/2025/NĐ-CP đã liệt kê danh sách các trường hợp ngoại lệ không được hưởng mức thuế này nhằm tránh trục lợi chính sách.

Các dịch vụ cung cấp ra nước ngoài hoặc cho tổ chức nước ngoài sau đây sẽ không được áp dụng thuế suất 0% theo Khoản 4, Điều 17:

• Hoạt động chuyển giao công nghệ, nhượng quyền thương mại và dịch vụ bưu chính viễn thông chiều đi ra nước ngoài.
• Các dịch vụ tài chính bao gồm tái bảo hiểm, cấp tín dụng, chuyển nhượng vốn, và các dịch vụ kinh doanh bất động sản.
• Các sản phẩm là tài nguyên, khoáng sản xuất khẩu thuộc danh mục hạn chế theo quy định của Chính phủ.
• Các dịch vụ cung cấp tại Việt Nam cho tổ chức, cá nhân ở nước ngoài nhưng tiêu dùng thực tế trong nước như dịch vụ khách sạn, du lịch lữ hành, đào tạo, y tế.

Điều kiện bắt buộc để được hưởng quyền lợi về thuế từ tháng 7 năm 2025

Để đảm bảo tính minh bạch, doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện khắt khe về mặt chứng từ và quy trình thanh toán được quy định rõ trong Nghị định số 181/2025/NĐ-CP.

Hồ sơ chứng từ để áp dụng thuế suất 0% cho hàng xuất khẩu

Để được áp dụng mức thuế 0%, doanh nghiệp bắt buộc phải hoàn thiện bộ hồ sơ pháp lý theo Điều 18 gồm:

• Hợp đồng bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ được ký kết hợp pháp.
• Tờ khai hải quan có xác nhận của cơ quan hải quan về hàng hóa đã thực tế xuất khẩu.
• Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt trùng khớp với giá trị trên hóa đơn.

Ngưỡng doanh thu áp dụng phương pháp khấu trừ thuế

Việc xác định phương pháp tính thuế phụ thuộc lớn vào quy mô doanh thu. Bảng dưới đây tóm tắt các quy định theo Điều 21 của Nghị định số 181/2025/NĐ-CP:

Lưu ý: Doanh thu làm căn cứ xác định là tổng số tiền bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ thực tế trong năm dương lịch. Đối với các đơn vị đang trong giai đoạn chuyển đổi, đội ngũ chuyên gia tại MAN – Master Accountant Network khuyến nghị nên thực hiện đối soát doanh thu hàng tháng để có kế hoạch đăng ký phương pháp thuế phù hợp thông qua dịch vụ kế toán chuyên nghiệp.

Nghĩa vụ thanh toán không dùng tiền mặt cho giao dịch từ 5 triệu đồng

Một điểm mới đáng lưu ý nhất tại Điều 26 của Nghị định số 181/2025/NĐ-CP là việc hạ ngưỡng bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt:

• Các giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán qua ngân hàng.
• Nếu thanh toán bằng tiền mặt đối với các hóa đơn này, doanh nghiệp sẽ không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào.

Quy định mới về hoàn thuế giá trị gia tăng cho doanh nghiệp

Chính sách hoàn thuế trong Nghị định số 181/2025/NĐ-CP hướng tới việc hỗ trợ các doanh nghiệp thực chất, có dự án đầu tư nghiêm túc và hoạt động xuất khẩu minh bạch.

Các trường hợp dự án đầu tư không thuộc diện được hoàn thuế

Khoản 3, Điều 30 quy định các dự án sau đây sẽ không được hoàn thuế mà phải chuyển số thuế chưa khấu trừ sang kỳ tiếp theo:

• Dự án đầu tư của cơ sở kinh doanh không góp đủ vốn điều lệ như đã đăng ký.
• Dự án kinh doanh ngành nghề có điều kiện nhưng chưa có đủ giấy phép hoạt động hoặc không duy trì đủ điều kiện kinh doanh.
• Dự án khai thác tài nguyên, khoáng sản hoặc sản xuất sản phẩm có giá trị tài nguyên chiếm tỷ trọng cao.

Ngưỡng tối thiểu và giới hạn mức hoàn thuế

Đối với hoạt động xuất khẩu và đầu tư, doanh nghiệp cần lưu ý các con số giới hạn sau:

• Số thuế GTGT đầu vào chưa được khấu trừ hết phải đạt từ 300 triệu đồng trở lên trong kỳ tính thuế hoặc kỳ hoàn thuế theo quy định tại Khoản 1, Điều 29 và Điều 30.
• Riêng đối với hàng hóa xuất khẩu, số thuế được hoàn không được vượt quá 10% tổng doanh thu của hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu trong kỳ đó theo Khoản 2, Điều 29.

Lưu ý về hạch toán và trách nhiệm liên đới trong kê khai thuế

Việc tuân thủ chế độ kế toán là nền tảng để doanh nghiệp bảo vệ số thuế được khấu trừ trước cơ quan kiểm tra theo đúng tinh thần của Nghị định số 181/2025/NĐ-CP.

Hệ thống kế toán doanh nghiệp cần đảm bảo các nguyên tắc sau:

• Phải hạch toán riêng thuế đầu vào dùng cho hoạt động chịu thuế và không chịu thuế. Nếu không tách bạch được, số thuế khấu trừ sẽ tính theo tỷ lệ phân bổ doanh thu.
• Bên mua có trách nhiệm kiểm tra tính hợp lệ của hóa đơn. Theo Khoản 3, Điều 37, điều kiện để được hoàn thuế là bên bán phải đã kê khai và nộp đủ thuế GTGT. Để giảm thiểu rủi ro này, giải pháp rà soát hóa đơn định kỳ từ MAN – Master Accountant Network sẽ giúp doanh nghiệp phát hiện sớm các hóa đơn của đơn vị bỏ địa chỉ kinh doanh hoặc nợ thuế kéo dài.

Kết luận về việc thực thi Nghị định số 181/2025/NĐ-CP

Nghị định số 181/2025/NĐ-CP mang lại sự minh bạch nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức về mặt tuân thủ pháp lý cho doanh nghiệp trong năm 2026. Để đảm bảo an toàn cho kỳ quyết toán, cơ sở kinh doanh cần đặc biệt lưu ý:

• Rà soát lại toàn bộ danh mục hàng hóa, dịch vụ để xác định đúng đối tượng chịu thuế hoặc không chịu thuế.
• Điều chỉnh quy trình mua hàng, đảm bảo mọi giao dịch trên 5 triệu đồng đều được thực hiện qua tài khoản ngân hàng.
• Đối với các dự án đầu tư, cần hoàn tất việc góp vốn điều lệ đúng hạn và chuẩn bị hồ sơ pháp lý đầy đủ trước khi nộp hồ sơ hoàn thuế.

Việc chủ động nắm bắt các giới hạn và quy định trong Nghị định số 181/2025/NĐ-CP ngay từ thời điểm này sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro bị truy thu, xử phạt và tối ưu hóa dòng tiền thông qua công tác hoàn thuế đúng quy định pháp luật.

Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network

• Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
• Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
• Email: man@man.net.vn

Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.