Quy định kiểm toán bắt buộc 2026 và danh sách đối tượng mới

Quy định kiểm toán báo cáo tài chính năm 2026 chứng kiến những thay đổi quan trọng về đối tượng áp dụng và biểu mẫu báo cáo. Theo Luật Kiểm toán độc lập và các văn bản hướng dẫn mới nhất, việc xác định nghĩa vụ kiểm toán không chỉ dựa trên loại hình doanh nghiệp mà còn phụ thuộc vào các tiêu chí về quy mô tài chính, lao động từ dữ liệu năm 2024-2025.

Trả lời nhanh doanh nghiệp nào bắt buộc kiểm toán năm 2026

Năm 2026, doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ kiểm toán 2026 nếu thuộc một trong các nhóm đối tượng trọng điểm sau đây:

• Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) hoạt động tại Việt Nam.
• Tổ chức tín dụng, công ty tài chính, doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm.
• Công ty đại chúng, tổ chức phát hành và các đơn vị kinh doanh chứng khoán.
• Doanh nghiệp nhà nước hoặc đơn vị có vốn nhà nước nắm giữ từ 20% quyền biểu quyết.
• Doanh nghiệp quy mô lớn thỏa mãn ít nhất 2 trong 3 tiêu chí: 200 lao động, 300 tỷ doanh thu, 100 tỷ tài sản.

Thời hạn để các đơn vị này hoàn thành việc ký kết hợp đồng kiểm toán chậm nhất là ngày 01/12/2026. Nếu không tuân thủ, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với mức phạt hành chính từ 40 đến 50 triệu đồng theo quy định của pháp luật.

Mục kiểm tra nhanh doanh nghiệp có thuộc diện bắt buộc kiểm toán không

Để giúp các chủ doanh nghiệp và kế toán trưởng xác định nhanh nghĩa vụ của mình, chúng tôi đã xây dựng bộ checklist tự kiểm tra dưới đây:

• Đơn vị của bạn hiện có nguồn vốn góp từ nhà đầu tư nước ngoài hay không?
• Doanh nghiệp có đang niêm yết trên sàn chứng khoán hoặc đang là công ty đại chúng không?
• Dựa trên báo cáo tài chính năm 2025, doanh nghiệp có đạt ít nhất 2 chỉ số sau: lao động trên 200 người, doanh thu trên 300 tỷ, tài sản trên 100 tỷ không?

Trong trường hợp có bất kỳ câu trả lời nào là “Có”, đơn vị của bạn chắc chắn phải thực hiện kiểm toán bắt buộc năm 2026 để đảm bảo tính pháp lý cho báo cáo tài chính.

Đối tượng doanh nghiệp bắt buộc kiểm toán báo cáo tài chính 2026

Việc nắm rõ danh sách đối tượng cụ thể sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong công tác chuẩn bị. Dưới đây là phân tích chi tiết cho từng nhóm:

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI)

Theo quy định tại Nghị định 17/2012/NĐ-CP, tất cả các doanh nghiệp có vốn FDI hoạt động tại Việt Nam đều phải thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính hàng năm, bất kể quy mô doanh thu hay số lượng lao động. Điều này nhằm đảm bảo tính minh bạch trong dòng vốn quốc tế và nghĩa vụ thuế với nhà nước.

Tổ chức tín dụng và các đơn vị tài chính đặc thù

Nhóm này bao gồm các tổ chức có ảnh hưởng lớn đến sự ổn định của hệ thống tài chính quốc gia như:

• Ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng phi ngân hàng.
• Công ty bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ và doanh nghiệp môi giới bảo hiểm.
• Các công ty tài chính và công ty cho thuê tài chính.

Công ty đại chúng và tổ chức phát hành chứng khoán

Đây là nhóm đối tượng chịu sự giám sát chặt chẽ từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Quy định áp dụng cho tất cả các đơn vị niêm yết trên sàn (HOSE, HNX, UPCoM) và các tổ chức đang thực hiện lộ trình phát hành chứng khoán ra công chúng để đảm bảo quyền lợi cho các nhà đầu tư.

Doanh nghiệp nhà nước và các tập đoàn kinh tế

Nghĩa vụ kiểm toán 2026 áp dụng cho các doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Đặc biệt, theo Luật Kiểm toán độc lập, các đơn vị mà tập đoàn, tổng công ty nhà nước nắm giữ từ 20% quyền biểu quyết trở lên cũng phải thực hiện kiểm toán bắt buộc.

Trường hợp doanh nghiệp không bắt buộc kiểm toán năm 2026

Không phải tất cả mọi doanh nghiệp đều phải chịu chi phí kiểm toán. Các đơn vị sau đây có thể an tâm không thuộc diện bắt buộc:

• Công ty TNHH tư nhân trong nước không có vốn FDI và không đạt ngưỡng quy mô lớn.
• Các doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh có quy mô vừa và nhỏ.
• Các hộ kinh doanh cá thể hoặc hợp tác xã không hoạt động trong lĩnh vực tài chính.
• Doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Tiêu chí xác định doanh nghiệp quy mô lớn bắt buộc kiểm toán

Đây là điểm mới và quan trọng nhất mà các doanh nghiệp trong nước cần lưu ý. Quy định kiểm toán báo cáo tài chính 2026 áp dụng cho doanh nghiệp quy mô lớn dựa trên số liệu của kỳ kế toán trước đó.

Cách xác định dựa trên tiêu chí lao động và doanh thu

Doanh nghiệp được xác định là quy mô lớn và bắt buộc kiểm toán nếu đáp ứng ít nhất 2 trong 3 tiêu chí định lượng sau:

• Tổng số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân trong năm đạt từ 200 người trở lên.
• Tổng doanh thu thuần từ hoạt động bán hàng và cung cấp dịch vụ đạt từ 300 tỷ đồng trở lên.
• Tổng giá trị tài sản thể hiện trên bảng cân đối kế toán đạt từ 100 tỷ đồng trở lên.

Ví dụ thực tế về xác định đối tượng kiểm toán

Để quý độc giả dễ hình dung, hãy xem xét hai kịch bản thực tế sau:

• Ví dụ 1: Công ty A năm 2025 có doanh thu 320 tỷ đồng (đạt 1 tiêu chí), nhưng chỉ sử dụng 150 lao động và tổng tài sản là 80 tỷ đồng. Do không đạt đủ 2/3 tiêu chí, Công ty A không bắt buộc phải kiểm toán diện quy mô lớn năm 2026.
• Ví dụ 2: Công ty B có 210 lao động và tổng tài sản 110 tỷ đồng (đạt 2 tiêu chí), mặc dù doanh thu chỉ đạt 250 tỷ đồng. Theo luật, Công ty B bắt buộc phải thực hiện kiểm toán cho năm tài chính 2026.

Góc nhìn chuyên gia về thực thi nghĩa vụ kiểm toán 2026

Từ kinh nghiệm thực tế tư vấn cho hàng trăm doanh nghiệp, chúng tôi nhận thấy có những sai sót phổ biến mà bộ phận kế toán thường mắc phải khi rà soát tiêu chí.

Thứ nhất, nhiều doanh nghiệp nhầm lẫn về tiêu chí lao động. Số liệu lao động phải là số người tham gia bảo hiểm xã hội bình quân trong năm, không phải là số lao động tại một thời điểm chốt sổ. Thứ hai, việc xác định 2/3 tiêu chí thường bị bỏ qua đối với các doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng tài sản mỏng, dẫn đến việc bị động khi cơ quan chức năng thanh tra.

Đặc biệt, rủi ro lớn nhất là việc đợi sát thời hạn 01/12/2026 mới tiến hành tìm kiếm đối tác kiểm toán. Điều này không chỉ làm tăng chi phí do đơn vị kiểm toán quá tải mà còn dẫn đến chất lượng hồ sơ không được đảm bảo, gây ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của doanh nghiệp trước các tổ chức tín dụng.

So sánh quy định kiểm toán bắt buộc 2025 và 2026

Bảng dưới đây tóm tắt những điểm tương đồng và khác biệt cốt lõi để doanh nghiệp có cái nhìn tổng quan:

Chỉ tiêu so sánh	Năm tài chính 2025	Năm tài chính 2026
Nhóm đối tượng FDI/Tín dụng	Giữ nguyên theo luật định	Giữ nguyên theo luật định
Tiêu chí quy mô lớn	Áp dụng dựa trên số liệu 2024	Áp dụng đồng bộ từ dữ liệu 2025
Mẫu biểu báo cáo	Bảng cân đối kế toán truyền thống	Báo cáo tình hình tài chính (TT 99)
Phương thức kiểm toán	Kiểm toán truyền thống	Xu hướng tăng cường kiểm toán dữ liệu điện tử

Sau khi xem xét bảng so sánh, chúng ta có thể thấy năm 2026 là cột mốc chuyển đổi quan trọng về cách thức trình bày số liệu và ứng dụng công nghệ hiện đại.

Căn cứ pháp lý và mối liên hệ giữa các văn bản pháp luật

Hoạt động kiểm toán năm 2026 được điều chỉnh bởi hệ thống văn bản chặt chẽ, có mối liên hệ mật thiết với nhau:

• Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12: Đây là nền tảng pháp lý cao nhất, quy định các nguyên tắc quản lý và trách nhiệm của các bên liên quan.
• Nghị định 17/2012/NĐ-CP: Văn bản này đóng vai trò hướng dẫn chi tiết, định nghĩa rõ ràng từng nhóm đối tượng cụ thể phải kiểm toán.
• Thông tư 99/2025/TT-BTC: Đây là thông tư mới nhất điều chỉnh về mẫu biểu, yêu cầu doanh nghiệp phải thay đổi cách thức lập báo cáo tình hình tài chính từ năm 2026.
• Nghị định 41/2018/NĐ-CP: Văn bản quy định các chế tài xử phạt hành chính, tạo ra tính răn đe và bắt buộc tuân thủ cho hệ thống pháp luật kiểm toán.

Lộ trình thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính năm 2026

Để quá trình kiểm toán diễn ra thuận lợi và đúng luật, doanh nghiệp nên thực hiện theo lộ trình 5 bước sau:

• Bước 1: Rà soát nghĩa vụ thông qua việc đối chiếu số liệu tài chính và lao động của năm 2025.
• Bước 2: Tìm kiếm và lựa chọn đơn vị kiểm toán uy tín, đảm bảo họ nằm trong danh sách được phép hành nghề của Bộ Tài chính.
• Bước 3: Đàm phán các điều khoản và ký kết hợp đồng kiểm toán trước thời hạn chót 01/12/2026.
• Bước 4: Chuẩn bị hồ sơ, chứng từ và phối hợp với kiểm toán viên trong giai đoạn kiểm tra tại đơn vị.
• Bước 5: Tiếp nhận báo cáo kiểm toán chính thức, thực hiện công bố thông tin theo quy định của từng loại hình doanh nghiệp.

Hệ quả pháp lý và rủi ro khi không thực hiện kiểm toán

Việc bỏ lỡ quy định kiểm toán bắt buộc 2026 có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng ngoài ý muốn của doanh nghiệp.

Mức xử phạt hành chính theo quy định

Căn cứ theo Nghị định 41/2018/NĐ-CP, doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc nhưng không thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính sẽ bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng. Đây là mức phạt cao nhất đối với các lỗi vi phạm về hồ sơ kiểm toán.

[Ảnh 5: Biểu đồ rủi ro pháp lý và các hệ quả kinh doanh khi không kiểm toán. ALT: Rủi ro pháp lý và mức phạt khi không tuân thủ quy định kiểm toán bắt buộc 2026. Tên file: xu-phat-vi-pham-quy-dinh-kiem-toan-bat-buoc-2026.jpg]

Rủi ro về tín dụng và uy tín kinh doanh

Bên cạnh tiền phạt, doanh nghiệp còn phải đối mặt với các rào cản vô hình như:

• Ngân hàng từ chối giải ngân hoặc hạ hạn mức tín dụng do thiếu báo cáo kiểm toán chứng minh tính minh bạch tài chính.
• Mất cơ hội tham gia các gói thầu lớn, đặc biệt là các dự án có vốn ngân sách nhà nước hoặc các dự án quốc tế.
• Bị đưa vào danh sách rủi ro cao về thuế, dẫn đến tần suất thanh tra, kiểm tra từ cơ quan chức năng dày đặc hơn.

Câu hỏi thường gặp về kiểm toán năm 2026

Dưới đây là giải đáp cho các thắc mắc phổ biến nhất mà chúng tôi nhận được:

Công ty TNHH 1 thành viên có bắt buộc kiểm toán không?

Nếu là công ty TNHH 1 thành viên trong nước và không thuộc diện quy mô lớn (thỏa mãn 2/3 tiêu chí), đơn vị không bắt buộc phải kiểm toán. Tuy nhiên, nếu có vốn FDI, đơn vị bắt buộc phải thực hiện hàng năm.

Doanh thu đạt 300 tỷ nhưng chỉ thỏa mãn 1 tiêu chí có phải kiểm toán không?

Không. Doanh nghiệp chỉ bắt buộc kiểm toán diện quy mô lớn khi thỏa mãn ít nhất 2 trong 3 tiêu chí (doanh thu, tài sản, lao động).

Không ký hợp đồng trước 01/12 có bị vô hiệu kết quả kiểm toán không?

Kết quả kiểm toán vẫn có giá trị nhưng doanh nghiệp sẽ bị xử phạt hành chính theo Nghị định 41/2018/NĐ-CP vì vi phạm thời hạn giao kết hợp đồng.

Doanh nghiệp cần làm gì ngay lúc này

Để đảm bảo tuân thủ quy định kiểm toán bắt buộc 2026 một cách êm xuôi nhất, các doanh nghiệp nên chủ động thực hiện những việc sau:

• Kiểm tra lại toàn bộ số liệu quyết toán năm 2025 để xác định ngưỡng quy mô doanh nghiệp.
• Cập nhật các thay đổi về kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC để việc lập báo cáo tình hình tài chính không bị sai sót.
• Rà soát lại dữ liệu đóng bảo hiểm xã hội, đảm bảo số liệu lao động bình quân phản ánh đúng thực tế hoạt động.
• Liên hệ sớm với đơn vị kiểm toán chuyên nghiệp để nhận tư vấn và giữ chỗ cho kỳ kiểm toán cao điểm sắp tới.

Hy vọng bài viết này đã cung cấp đầy đủ thông tin về quy định kiểm toán bắt buộc 2026 giúp quý doanh nghiệp chủ động trong kế hoạch tài chính của mình. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về đối tượng và điều kiện kiểm toán, hãy liên hệ với các đơn vị tư vấn uy tín để được hỗ trợ kịp thời.

Kết luận

Việc tuân thủ quy định kiểm toán bắt buộc 2026 không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các chế tài xử phạt hành chính nặng nề mà còn là chìa khóa để xây dựng lòng tin với các nhà đầu tư, ngân hàng và đối tác kinh doanh. Trong bối cảnh các quy định về tài chính ngày càng chặt chẽ, việc chủ động chuẩn bị hồ sơ và lựa chọn đơn vị kiểm toán uy tín là bước đi chiến lược để phát triển bền vững.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang cần một giải pháp kiểm toán chuyên nghiệp, minh bạch và tuân thủ tuyệt đối các chuẩn mực pháp luật mới nhất, hãy tham khảo ngay dịch vụ kiểm toán của chúng tôi. MAN – Master Accountant Network tự hào là người đồng hành đáng tin cậy, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình quản trị tài chính và giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Mọi chi tiết xin vui lòng liên hệ với chúng tôi qua thông tin dưới đây để được hỗ trợ tư vấn trực tiếp và nhanh chóng nhất.

Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network

• Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
• Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
• Email: man@man.net.vn

Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.