Các điểm mới đáng chú ý về xử phạt thuế và hóa đơn từ 16/1/2026

Từ ngày 16/1/2026, Nghị định 310/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực với nhiều thay đổi trọng yếu về xử phạt thuế và hóa đơn, tập trung vào việc bổ sung đối tượng chịu thuế toàn cầu, điều chỉnh nguyên tắc xử phạt theo hướng có lợi cho người nộp thuế và mở rộng quyền giải trình. Đây là bước đi quan trọng nhằm đồng bộ hóa với lộ trình số hóa và quản lý thuế hiện đại, yêu cầu doanh nghiệp và kế toán phải cập nhật kịp thời để đảm bảo tuân thủ.

Tải file tóm tắt bài viết

Bổ sung đối tượng và hành vi vi phạm mới

Nghị định 310/2025/NĐ-CP đã mở rộng phạm vi điều chỉnh để bao quát các hoạt động kinh tế mới phát sinh. Cụ thể, các khoản thu liên quan đến quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp do cơ quan thuế quản lý thu hiện đã nằm trong phạm vi xử phạt hành chính.

Đặc biệt, nhằm thực thi Nghị quyết 107/2023/QH15 về thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu, Nghị định bổ sung đối tượng bị xử phạt là các đơn vị hợp thành chịu trách nhiệm kê khai thuế. Các hành vi như chậm thông báo hoặc không thông báo về đơn vị hợp thành sẽ bị xử lý nghiêm.

Ngoài ra, đối với mảng hóa đơn điện tử, các tổ chức cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử cũng đứng trước áp lực pháp lý mới. Nếu giải pháp cung cấp không đảm bảo các nguyên tắc theo quy định pháp luật, tổ chức này sẽ bị xử phạt trực tiếp.

Thay đổi nguyên tắc xử phạt khi khai sai nhiều chỉ tiêu

Một trong những điểm mới mang tính nhân văn và giảm bớt gánh nặng cho người nộp thuế là việc thay đổi nguyên tắc xử phạt khi có nhiều lỗi sai trong cùng một thời điểm.

Trong trường hợp người nộp thuế khai sai nhiều chỉ tiêu trên các hồ sơ thuế (không nhất thiết phải cùng một sắc thuế) trong cùng một ngày, cơ quan thuế sẽ chỉ xử phạt đối với hành vi có khung phạt tiền cao nhất. Nghị định mới cũng chính thức bãi bỏ tình tiết tăng nặng “vi phạm hành chính nhiều lần” đối với trường hợp này. Quy định này giúp doanh nghiệp tránh được việc bị cộng dồn mức phạt quá lớn do lỗi hệ thống hoặc sai sót hàng loạt trong một kỳ kê khai.

Tương tự, việc lập hóa đơn không đúng thời điểm hoặc không lập hóa đơn nhiều lần cũng sẽ được gộp lại để xử phạt một hành vi, với số tiền phạt tương ứng với số lượng hóa đơn vi phạm thay vì xử phạt tách rời từng tờ hóa đơn như trước đây.

Tiêu chí mới về tình tiết tăng nặng vi phạm quy mô lớn

Nghị định 310/2025/NĐ-CP đã cụ thể hóa định nghĩa về “vi phạm hành chính có quy mô lớn” để làm căn cứ áp dụng tình tiết tăng nặng:

Đối với hóa đơn: Vi phạm từ 10 số hóa đơn trở lên đối với các hành vi lập hóa đơn sai thời điểm, không lập hóa đơn hoặc các vi phạm về quy định an toàn hóa đơn (theo khoản 2 Điều 22, Điều 26 và Điều 27 Nghị định 125/2020/NĐ-CP).
Đối với hành vi trốn thuế: Số tiền trốn thuế được xác định từ 100.000.000 đồng trở lên sẽ được coi là vi phạm quy mô lớn.

Điều chỉnh khung tiền phạt và thẩm quyền xử phạt

Nhằm tăng cường tính thực thi tại cơ sở, thẩm quyền của công chức thuế đã được mở rộng. Công chức thuế hiện có quyền phạt tiền đến 20.000.000 đồng đối với các vi phạm về thủ tục thuế và đến 10.000.000 đồng đối với vi phạm về hóa đơn.

Đáng chú ý là việc bãi bỏ thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp huyện và thay thế bằng Chủ tịch UBND cấp xã trong lĩnh vực này. Đồng thời, thẩm quyền của Đội trưởng Đội thuế, Thanh tra viên và một số chức danh thanh tra tài chính khác cũng bị bãi bỏ để tập trung quyền lực xử lý vào các cấp quản lý thuế trực tiếp theo tên gọi chức danh mới nhất tại Nghị định 189/2025/NĐ-CP.

Quyền giải trình của người nộp thuế được mở rộng

Quy trình xử phạt mới đề cao tính minh bạch và quyền lợi của người dân, doanh nghiệp. Người nộp thuế có quyền giải trình nếu hành vi vi phạm thuộc các trường hợp:

Mức phạt tối đa từ 15.000.000 đồng trở lên đối với cá nhân.
Mức phạt tối đa từ 30.000.000 đồng trở lên đối với tổ chức.
Các hành vi vi phạm liên quan đến khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc trốn thuế (Điều 16, 17, 18 Nghị định 125/2020/NĐ-CP).
Trường hợp biên bản vi phạm được lập dưới dạng điện tử.

Bãi bỏ các quy định lạc hậu về hóa đơn đặt in

Phù hợp với lộ trình chuyển đổi số toàn diện, Nghị định 310/2025/NĐ-CP chính thức bãi bỏ các nhóm hành vi vi phạm liên quan đến hóa đơn đặt in, bao gồm: quy định về đặt in, in hóa đơn, cho bán hóa đơn đặt in và các thủ tục phát hành, hủy hóa đơn giấy. Điều này phản ánh thực tế hóa đơn điện tử đã trở thành phương thức bắt buộc và duy nhất trong giao dịch thương mại hiện nay.

Tổng kết lại, những thay đổi tại Nghị định 310/2025/NĐ-CP theo hướng dẫn của Công văn 3993/TNI-NVDTPC cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ của cơ quan quản lý thuế: vừa siết chặt kỷ cương đối với các hành vi trốn thuế và vi phạm quy mô lớn, vừa tạo điều kiện thuận lợi, giảm chồng chéo mức phạt cho những sai sót mang tính thủ tục của doanh nghiệp.

Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network

Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
Email: man@man.net.vn

Các dịch vụ khác

Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.