Thông tư 20/2026/TT-BTC: Chi phí được trừ thuế TNDN

Thông tư 20/2026/TT-BTC vừa được Bộ Tài chính ban hành ngày 12/03/2026 mang đến những thay đổi mang tính bước ngoặt trong việc xác định các khoản chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Với mục tiêu đơn giản hóa thủ tục và cập nhật các loại hình kinh doanh số, văn bản này thay thế trực tiếp các hướng dẫn cũ tại Thông tư 78/2014/TT-BTC và Thông tư 96/2015/TT-BTC. Bài viết dưới đây phân tích chi tiết những điểm mới về hồ sơ hạch toán và các thay đổi quan trọng mà kế toán doanh nghiệp cần lưu ý để tối ưu số thuế phải nộp từ năm 2026.

Tổng quan về hiệu lực và phạm vi của Thông tư 20/2026/TT-BTC

Theo nội dung tại văn bản gốc, Thông tư 20/2026/TT-BTC đóng vai trò là kim chỉ nam mới cho các doanh nghiệp trong việc thực thi nghĩa vụ thuế. Những điểm cốt lõi về tính pháp lý bao gồm:

• Căn cứ pháp lý ban hành dựa trên Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 và Nghị định số 320/2025/NĐ-CP.
• Hiệu lực thi hành áp dụng chính thức cho kỳ tính thuế từ ngày 12/03/2026.
• Phạm vi điều chỉnh quy định chi tiết về hồ sơ chi phí được trừ, thời điểm xác định doanh thu và các trường hợp ưu đãi thuế đặc thù.

Những khoản chi phí được trừ mới tại Thông tư 20/2026/TT-BTC

Thông tư 20 đã lấp đầy những khoảng trống pháp lý trước đây bằng cách quy định chi tiết bộ hồ sơ cho các hoạt động đặc thù. Doanh nghiệp cần lưu ý chuẩn bị các chứng từ sau để đảm bảo tính hợp lệ khi quyết toán thuế.

Chi phí cho nhiệm vụ giáo dục quốc phòng và dân quân tự vệ theo Thông tư 20

Đây là khoản chi thường xuyên phát sinh nhưng trước đây chưa có hướng dẫn hồ sơ thống nhất. Tại Điều 3 Khoản 1 Thông tư 20/2026/TT-BTC, bộ hồ sơ đầy đủ phải bao gồm:

• Quyết định của người có thẩm quyền tại doanh nghiệp về việc thực hiện nhiệm vụ giáo dục quốc phòng, an ninh hoặc dân quân tự vệ.
• Văn bản xác nhận của cơ quan quân sự địa phương hoặc cơ quan có thẩm quyền về việc doanh nghiệp đã hoàn thành nhiệm vụ theo quy định.

Hồ sơ hỗ trợ tổ chức Đảng và đoàn thể trong doanh nghiệp

Để các khoản chi hỗ trợ hoạt động của tổ chức Đảng, Công đoàn, Đoàn thanh niên được tính vào chi phí được trừ, doanh nghiệp cần lưu giữ:

• Quyết định thành lập hoặc quy chế làm việc của tổ chức Đảng, tổ chức chính trị – xã hội tại doanh nghiệp.
• Văn bản đề nghị hỗ trợ kinh phí hoặc kế hoạch sử dụng kinh phí đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Chi phí đào tạo nghề nghiệp cho người lao động theo Thông tư 20

Khoản chi này được quy định chi tiết hơn tại Điều 3 Khoản 3 nhằm khuyến khích doanh nghiệp nâng cao chất lượng nhân lực. Hồ sơ bao gồm:

• Hợp đồng lao động, quy chế tài chính của doanh nghiệp hoặc thỏa ước lao động tập thể có nội dung về đào tạo.
• Quyết định cử người lao động đi học kèm theo hồ sơ đăng ký khóa học.
• Chứng chỉ, văn bằng hoặc văn bản xác nhận kết quả học tập từ cơ sở đào tạo nghề nghiệp.

Mở rộng chi phí nghiên cứu khoa học và chuyển đổi số

Một điểm nhấn quan trọng của Thông tư 20 là việc bổ sung lĩnh vực đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào danh mục chi phí được trừ. Đây là bước đi đột phá giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực thuế khi đầu tư vào công nghệ hiện đại. Hồ sơ tài trợ cho các lĩnh vực này cần có biên bản xác nhận tài trợ theo mẫu quy định và chứng từ chuyển tiền hợp lệ.

Chi phí cho người được biệt phái tham gia quản trị tổ chức tín dụng

Đây là quy định mới tại Điều 3 Khoản 8, phản ánh thực tế trong hoạt động tái cơ cấu hệ thống tài chính. Hồ sơ yêu cầu:

• Quyết định biệt phái nhân sự của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.
• Văn bản chấp thuận tiếp nhận của tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt.
• Các hợp đồng hoặc thỏa thuận chi trả lương, phụ cấp giữa các bên liên quan.

Nhóm chi phí phục vụ kinh doanh chờ doanh thu tương ứng theo Thông tư 20

Thông tư 20 mới đã làm rõ hồ sơ cho các khoản chi phí chờ doanh thu, giúp doanh nghiệp yên tâm hạch toán các khoản như:

• Chi phí tham gia đấu thầu nhưng không trúng thầu: Cần thông báo kết quả đấu thầu và hồ sơ chứng minh chi phí thực tế.
• Chi phí nghiên cứu thị trường, sản phẩm mới không thành công: Phải có đề án nghiên cứu và văn bản kết luận dừng dự án.
• Chi phí hủy hàng tồn kho, tài sản hư hỏng: Cần bảng kiểm kê, biên bản xác định giá trị thiệt hại và hồ sơ phê duyệt hủy bỏ của ban lãnh đạo.

Thay đổi điều kiện thanh toán và mẫu biểu tại Thông tư 20/2026/TT-BTC

Sự thay đổi về ngưỡng thanh toán và mẫu biểu là nội dung kế toán cần đặc biệt quan tâm để tránh bị loại chi phí khi kiểm tra thuế theo Thông tư 20.

Ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt khi mua hàng bằng bảng kê

Thông tư 20/2026/TT-BTC đã ban hành mẫu bảng kê mới thay thế cho quy định cũ. Dưới đây là bảng so sánh sự khác biệt cơ bản về điều kiện hạch toán chi phí khi tính thuế TNDN:

Lưu ý sau bảng: Việc áp dụng ngưỡng 05 triệu đồng đòi hỏi doanh nghiệp phải kiểm soát dòng tiền mặt chặt chẽ hơn. Đặc biệt, đối với các khoản chi phí tiền lương không dùng tiền mặt và chi trả cho hộ kinh doanh, kế toán cần đối chiếu kỹ ngưỡng thanh toán để không mất quyền lợi hạch toán.

Hướng dẫn cá nhân thanh toán hộ chi phí cho doanh nghiệp theo Thông tư 20

Khoản 13 Điều 3 của Thông tư 20 đã tháo gỡ nút thắt cho việc nhân viên dùng thẻ cá nhân chi trả thay công ty. Để được chấp nhận, doanh nghiệp cần đảm bảo:

• Có hóa đơn, chứng từ hợp pháp ghi tên, địa chỉ và mã số thuế của doanh nghiệp.
• Quy chế tài chính hoặc văn bản ủy quyền cho phép cá nhân thanh toán hộ.
• Chứng từ thanh toán của cá nhân và chứng từ doanh nghiệp hoàn trả tiền cho cá nhân qua ngân hàng.

Hồ sơ thuê tài sản của cá nhân và phần thuế nộp thay

Đối với trường hợp thuê tài sản của cá nhân có mức doanh thu trên 100 triệu đồng/năm, doanh nghiệp được tính vào chi phí toàn bộ số tiền thuê và thuế nộp thay theo Thông tư 20 nếu hợp đồng thỏa thuận giá thuê chưa bao gồm thuế. Chứng từ đi kèm gồm hợp đồng thuê, chứng từ trả tiền và chứng từ nộp thuế thay cá nhân.

Quy định về thuế nhà thầu và các hoạt động kinh tế số theo Thông tư 20

Thông tư 20 cập nhật các mô hình kinh doanh dựa trên nền tảng số, đảm bảo tính công bằng trong nghĩa vụ thuế giữa các đối tượng.

Đối tượng chịu thuế nhà thầu trong thương mại điện tử

Theo Điều 7 Thông tư 20, tổ chức nước ngoài kinh doanh thương mại điện tử hoặc dựa trên nền tảng số tại Việt Nam sẽ thuộc đối tượng chịu thuế. Đặc biệt lưu ý các trường hợp nhà thầu nước ngoài vẫn giữ quyền sở hữu hàng hóa, ấn định giá bán hoặc chịu trách nhiệm về chi phí quảng cáo, phân phối.

Thời điểm xác định doanh thu chuyển nhượng vốn và chứng khoán phái sinh

• Đối với chuyển nhượng vốn: Thời điểm xác định doanh thu là thời điểm hợp đồng chuyển nhượng vốn ban đầu có hiệu lực pháp luật.
• Đối với chứng khoán phái sinh: Hướng dẫn chi tiết thời điểm xác định thu nhập cho hợp đồng tương lai tại Thông tư 20, phù hợp với đặc thù giao dịch của thị trường tài chính hiện đại.

Các quy định về ưu đãi thuế và gỡ bỏ khống chế chi phí

Bên cạnh việc thắt chặt hồ sơ, Thông tư 20 cũng tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động đầu tư và phát triển bền vững.

Thủ tục thông báo vốn cho dự án đầu tư mở rộng theo Thông tư 20

Tại Điều 8, Thông tư 20 quy định doanh nghiệp phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan thuế về số vốn đăng ký đầu tư của dự án mở rộng. Đây là thủ tục pháp lý quan trọng để làm căn cứ tính toán mức ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn ưu đãi đầu tư mà doanh nghiệp được hưởng.

Xử lý tài sản cố định hình thành từ Quỹ phát triển khoa học công nghệ

Điều 9 Thông tư 20 hướng dẫn rõ cách xử lý khi doanh nghiệp chuyển tài sản từ Quỹ khoa học công nghệ sang phục vụ sản xuất kinh doanh:

• Giá trị còn lại của tài sản tại thời điểm chuyển mục đích được ghi nhận vào thu nhập khác.
• Đồng thời, doanh nghiệp được bắt đầu trích khấu hao tài sản này vào chi phí được trừ kể từ thời điểm chuyển sang phục vụ kinh doanh.

Hồ sơ chi phí liên quan đến giảm phát thải khí nhà kính

Đây là điểm mới hoàn toàn của Thông tư 20, yêu cầu doanh nghiệp phải có quyết định phê duyệt dự án giảm phát thải và hồ sơ theo dõi các chỉ số môi trường. Các khoản chi cho việc mua tín chỉ carbon hoặc cải tiến dây chuyền giảm phát thải sẽ được xem xét là chi phí hợp lý nếu có đủ chứng từ.

Lời khuyên cho doanh nghiệp để thích ứng với Thông tư 20/2026/TT-BTC

Để tránh rủi ro pháp lý và tận dụng tối đa các ưu đãi mới từ Thông tư 20, bộ phận kế toán và quản lý doanh nghiệp cần triển khai các bước sau:

• Rà soát lại toàn bộ hệ thống mẫu biểu tài trợ, bảng kê mua hàng để chuyển sang sử dụng mẫu số 01/TNDN và mẫu số 02/TNDN.
• Cập nhật quy chế tài chính nội bộ, đặc biệt là các quy định về ủy quyền thanh toán hộ và ngưỡng chi tiền mặt 05 triệu đồng theo đúng Thông tư 20.
• Lưu trữ hồ sơ chuyển đổi số và các đề án nghiên cứu khoa học một cách khoa học để giải trình khi quyết toán.

Kết luận về những thay đổi của Thông tư 20 năm 2026

Việc nắm vững các điểm mới của Thông tư 20/2026/TT-BTC không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật mà còn là chìa khóa để tối ưu hóa chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh. Những quy định về chuyển đổi số, giảm phát thải và hồ sơ biệt phái nhân sự cho thấy nỗ lực của Chính phủ trong việc thích ứng với nền kinh tế hiện đại. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật các thay đổi này để đảm bảo quyền lợi về chi phí được trừ khi tính thuế TNDN trong kỳ quyết toán 2026.