Hướng dẫn tờ khai nhập khẩu tại chỗ theo Công văn số 20020/CHQ-GSQL

Cục Hải quan ban hành Công văn số 20020/CHQ-GSQL ngày 07/08/2026 gửi Chi cục Hải quan khu vực II giải đáp các vướng mắc liên quan đến tờ khai nhập khẩu tại chỗ. Văn bản làm rõ điều kiện áp dụng quy định chuyển tiếp theo Luật số 90/2025/QH15 đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ thuộc tờ khai hải quan đã đăng ký nhưng chưa hoàn thành thủ tục hải quan trước ngày 01/07/2025. Đồng thời, Cục Hải quan lưu ý phạm vi xác định thương nhân nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam và dẫn chiếu các công văn hướng dẫn hoàn thuế liên quan.

Bối cảnh ban hành hướng dẫn xử lý vướng mắc

Công văn số 20020/CHQ-GSQL do Phó Trưởng ban Ban Giám sát quản lý về hải quan Vương Tuấn Nam ký thay Trưởng ban vào ngày 07/08/2026. Văn bản này nhằm phúc đáp Công văn số 2551/HQBD-TXNK ngày 04/11/2022 của Cục Hải quan tỉnh Bình Dương (nay là Chi cục Hải quan khu vực II) và Công văn số 328/HQKV2-NVHQ ngày 31/07/2025 của Chi cục Hải quan khu vực II về việc báo cáo vướng mắc liên quan đến tờ khai nhập khẩu tại chỗ.

Nội dung giải đáp của Cục Hải quan tập trung vào ba nhóm vấn đề trọng tâm bao gồm xác định tư cách pháp lý của tổ chức, cá nhân nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam, điều kiện áp dụng quy định chuyển tiếp cho tờ khai xuất nhập khẩu tại chỗ và dẫn chiếu các công văn hướng dẫn hoàn thuế.

Quy định chuyển tiếp đối với tờ khai xuất nhập khẩu tại chỗ

Cục Hải quan căn cứ khoản 3 Điều 10 Luật số 90/2025/QH15 quy định hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ thuộc tờ khai hải quan đã đăng ký nhưng chưa hoàn thành thủ tục hải quan trước thời điểm Luật này có hiệu lực thi hành được áp dụng quy định tại khoản 3 Điều 3 của Luật này. Hướng dẫn khẳng định quy định chuyển tiếp nêu trên chỉ áp dụng đối với hàng hóa thuộc các tờ khai hải quan đã đăng ký nhưng chưa hoàn thành thủ tục hải quan trước ngày 01/07/2025.

Ngược lại, trường hợp hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ thuộc các tờ khai đã hoàn thành thủ tục hải quan trước ngày 01/07/2025 sẽ không thuộc đối tượng áp dụng quy định chuyển tiếp tại khoản 3 Điều 10 Luật số 90/2025/QH15.

Bảng tổng hợp trên phân định rõ phạm vi áp dụng quy định chuyển tiếp, giúp doanh nghiệp tra cứu chính xác quy định hải quan áp dụng cho từng lô hàng.

Phạm vi xác định thương nhân nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam

Khái niệm thương nhân nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam được quy định tại khoản 3 Điều 5 Luật Quản lý ngoại thương và khoản 2 Điều 3 Nghị định số 90/2007/NĐ-CP. Việc đăng ký quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu của thương nhân nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam được quy định chi tiết tại Thông tư số 28/2012/TT-BCT ngày 27/09/2012 của Bộ Công Thương. Tuy nhiên, các văn bản này không quy định cơ quan nào có thẩm quyền, hồ sơ, trình tự thủ tục để xác định đối tượng này.

Đồng thời, Cục Hải quan viện dẫn ý kiến của Cục Xuất nhập khẩu – Bộ Công Thương tại Công văn số 399/XNK-THCS ngày 22/07/2024. Theo đó, định nghĩa thương nhân nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam nêu tại Luật Quản lý ngoại thương và Nghị định số 90/2007/NĐ-CP chỉ áp dụng trong trường hợp cần xác định quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu của đối tượng này và không áp dụng cho bất kỳ mục đích nào khác. Trong khi đó, Luật Hải quan và các văn bản hướng dẫn thi hành hiện hành không có quy định giải thích khái niệm tổ chức, cá nhân nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam.

Hướng dẫn về việc hoàn thuế đối với tờ khai nhập khẩu tại chỗ

Liên quan đến vấn đề hoàn thuế đối với các tờ khai nhập khẩu tại chỗ, Cục Hải quan cho biết đã có các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ ban hành trước đó. Cụ thể, các hướng dẫn đã được thể hiện tại Công văn số 44196/CHQ-NVTHQ ngày 22/12/2025 và Công văn số 14596/CHQ-NVTHQ ngày 31/03/2026 của Cục Hải quan.

Góc nhìn chuyên môn từ MAN – Master Accountant Network

Theo đánh giá từ bộ phận tư vấn thuế xuất nhập khẩu tại MAN – Master Accountant Network, Công văn số 20020/CHQ-GSQL đưa ra các giải đáp quan trọng giúp bộ phận kế toán và xuất nhập khẩu nắm vững phạm vi áp dụng quy định.

Doanh nghiệp và người làm công tác kế toán cần lưu ý các điểm sau:

• Phân loại chính xác mốc thời gian hoàn thành thủ tục: Doanh nghiệp không áp dụng quy định chuyển tiếp của Luật số 90/2025/QH15 cho những tờ khai đã hoàn thành thủ tục hải quan trước ngày 01/07/2025.
• Không tự ý mở rộng phạm vi khái niệm thương nhân không hiện diện: Cần lưu ý định nghĩa tại Luật Quản lý ngoại thương chỉ phục vụ mục đích xác định quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu, không tự ý dùng làm căn cứ giải trình cho các mục đích hải quan khác.
• Tra cứu đúng văn bản hướng dẫn hoàn thuế: Khi rà soát nghĩa vụ thuế và hồ sơ hoàn thuế cho tờ khai nhập khẩu tại chỗ, doanh nghiệp cần đối chiếu trực tiếp các nội dung tại Công văn số 44196/CHQ-NVTHQ và Công văn số 14596/CHQ-NVTHQ. Doanh nghiệp có thể tham khảo thêm dịch vụ kế toán thuế trọn gói để được tư vấn quy trình rà soát hồ sơ an toàn.

Kết luận và khuyến nghị

Công văn số 20020/CHQ-GSQL đã làm rõ phạm vi áp dụng quy định chuyển tiếp đối với tờ khai nhập khẩu tại chỗ. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát tình trạng các tờ khai phát sinh xung quanh mốc ngày 01/07/2025 và tham khảo thêm dịch vụ tư vấn thuế doanh nghiệp từ MAN để áp dụng đúng quy định pháp luật