Chưa kinh doanh vẫn phải hoàn tất nghĩa vụ thuế khi trả giấy phép

Việc đăng ký thành lập hộ kinh doanh nhưng thực tế không hoạt động là tình trạng khá phổ biến hiện nay. Tuy nhiên, nhiều cá nhân chủ quan cho rằng không phát sinh doanh thu thì không cần kê khai hay nộp thuế. Trường hợp của ông Trần Quang Phương tại Lâm Đồng là một bài học pháp lý quan trọng về nghĩa vụ đăng ký thuế và các chế tài xử phạt hành chính theo quy định mới nhất năm 2026.

Nghĩa vụ đăng ký thuế ngay sau khi có giấy phép kinh doanh

Theo quy định tại Điều 30 và Điều 33 Luật Quản lý thuế 2019 (văn bản số 38/2019/QH14), người nộp thuế phải thực hiện đăng ký thuế và được cấp mã số thuế trước khi bắt đầu hoạt động sản xuất kinh doanh.

Các mốc thời gian quan trọng cần lưu ý:

Thời hạn đăng ký: Trong vòng 10 ngày làm việc kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
Đối tượng: Tất cả cá nhân, hộ kinh doanh đã được cấp phép, không phân biệt việc có phát sinh doanh thu thực tế hay chưa.
Mục đích: Để cơ quan thuế lập hồ sơ quản lý, theo dõi tình trạng hoạt động và áp dụng các chính sách thuế tương ứng.

Trong vụ việc của ông Phương, hộ kinh doanh được cấp phép từ ngày 6/9/2020 nhưng đến đầu năm 2026 vẫn chưa hoàn tất thủ tục đăng ký thuế. Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng về thời hạn, dẫn đến việc bị truy thu và xử phạt nặng khi thực hiện thủ tục trả giấy phép.

Chi tiết mức xử phạt hành vi vi phạm về thời hạn đăng ký thuế

Căn cứ Nghị định 125/2020/NĐ-CP và các nội dung sửa đổi tại Nghị định 310/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ cuối năm 2025), mức phạt tiền đối với hành vi chậm đăng ký thuế được quy định chi tiết theo bảng dưới đây:

Thời gian chậm đăng ký thuế	Mức xử phạt tiền (đối với cá nhân/hộ kinh doanh)
Từ 01 ngày đến 30 ngày	Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng
Từ 31 ngày đến 60 ngày	Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng
Từ 61 ngày đến 90 ngày	Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng
Từ 91 ngày trở lên	Phạt tiền từ 6.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng

Nguyên tắc tính phạt cụ thể theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP:

Mức phạt phổ biến: Là mức trung bình của khung hình phạt (ví dụ: chậm trên 91 ngày mức phạt trung bình là 8.000.000 đồng).
Tình tiết giảm nhẹ: Nếu có ít nhất một tình tiết giảm nhẹ, mức phạt giảm 10% mức trung bình. Nếu có từ hai tình tiết giảm nhẹ trở lên, áp dụng mức tối thiểu của khung (6.000.000 đồng).
Tình tiết tăng nặng: Ngược lại, mức phạt sẽ tăng 10% cho mỗi tình tiết tăng nặng nhưng không vượt quá mức tối đa của khung.

Tại sao khó khăn kinh tế không được miễn tiền phạt?

Tại sao khó khăn kinh tế không được miễn tiền phạt

Người nộp thuế thường cho rằng khó khăn khách quan có thể được miễn phạt. Tuy nhiên, căn cứ Điều 43 Nghị định 125/2020/NĐ-CP và Luật Quản lý thuế, việc miễn tiền phạt chỉ áp dụng trong các trường hợp bất khả kháng cụ thể.

Các trường hợp được xem là bất khả kháng bao gồm:

Người nộp thuế bị thiệt hại vật chất do gặp thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hỏa hoạn.
Các tai nạn bất ngờ gây thiệt hại trực tiếp đến khả năng thực hiện nghĩa vụ thuế.

Lưu ý: Khó khăn về tài chính cá nhân, lý do gia đình hoặc việc “không biết quy định” không thuộc nhóm bất khả kháng. Do đó, ông Phương vẫn phải chịu trách nhiệm hành chính cho việc chậm trễ kéo dài hơn 5 năm của mình.

Quy trình tất toán thuế và đóng mã số thuế năm 2026

Theo Thông tư 86/2024/TT-BTC, quy trình chấm dứt hiệu lực mã số thuế đối với hộ kinh doanh được thực hiện thông qua cơ chế liên thông một cửa hiện đại:

Bước 1 – Trả giấy phép kinh doanh: Chủ hộ nộp hồ sơ chấm dứt hoạt động tại Cơ quan đăng ký kinh doanh. Thông tin này sẽ được tự động gửi sang cơ quan thuế qua Hệ thống thông tin quốc gia.
Bước 2 – Hoàn thành nghĩa vụ nợ thuế: Người nộp thuế phải kê khai các tờ khai thuế còn thiếu, nộp đủ tiền thuế môn bài phát sinh hàng năm, tiền chậm nộp và các khoản phạt vi phạm hành chính.
Bước 3- Đóng mã số thuế: Sau khi kiểm tra người nộp thuế đã hoàn thành mọi nghĩa vụ với Ngân sách nhà nước, cơ quan thuế sẽ cập nhật trạng thái “Chấm dứt hiệu lực mã số thuế” trên hệ thống toàn quốc.

Giải đáp các thắc mắc về thuế khi không hoạt động kinh doanh

Tôi đã được cấp giấy phép nhưng chưa kinh doanh, tại sao vẫn phải nộp thuế môn bài?

Theo quy định, nghĩa vụ thuế (đặc biệt là lệ phí môn bài) phát sinh kể từ khi hộ kinh doanh được cấp mã số thuế hoặc giấy phép kinh doanh. Nếu bạn không làm thủ tục tạm ngừng kinh doanh theo đúng quy định, cơ quan thuế vẫn ghi nhận bạn đang hoạt động và tính thuế.

Nếu tôi không nộp phạt và truy thu thuế thì có ảnh hưởng gì không?

Việc treo nợ thuế sẽ khiến bạn không thể hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế. Điều này có thể dẫn đến việc bị cưỡng chế thuế, không thể đăng ký kinh doanh mới hoặc gặp khó khăn khi thực hiện các thủ tục hành chính khác liên quan đến định danh cá nhân trên môi trường điện tử.

Có cách nào để giảm mức phạt khi đã lỡ để quá hạn nhiều năm?

Liên Hệ Nhận Tư Vấn

Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network

Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
Email: man@man.net.vn

Các dịch vụ khác

Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.

Nguồn tham khảo:

Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14.
Nghị định số 125/2020/NĐ-CP và Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi về xử phạt vi phạm hành chính thuế.
Thông tư số 86/2024/TT-BTC quy định về đăng ký thuế.
Công văn trả lời của Thuế Cơ sở 6 tỉnh Lâm Đồng (tháng 1/2026).